Một tầng nhà ở cao khoảng 3 m tính cả bề dày sàn, nhà phố nhiều nơi cao hơn, khoảng 3,3 đến 3,6 m. Lấy mốc 3 m: một tòa nhà 20 tầng cao khoảng 60 m, một trăm mét bằng khoảng 33 tầng, một cây số bằng khoảng 330 tầng.
Chiều cao là thứ khó ước bằng mắt nhất, vì ta thường nhìn từ dưới lên và mọi thứ ở trên cao đều trông nhỏ đi. Tầng nhà là thước đo dựng sẵn khắp thành phố: bạn đếm được, đã leo được, và biết đứng ở tầng năm nhìn xuống thì thấy gì. Bài dưới chỉ cách đổi chiều cao qua lại với số tầng, vài mốc dễ nhớ từ thấp tới rất cao, và những chỗ đếm tầng hay bị lệch.
Vì sao tầng nhà là thước đo chiều cao tốt
Một tầng nhà gồm khoảng thông thủy từ sàn tới trần, cộng với bề dày sàn bê tông của tầng trên. Với căn hộ chung cư, tổng hai phần thường quanh 3 m; nhà phố, văn phòng hay trường học thường cao hơn, có khi tới 3,5 m hoặc 4 m. Con số 3 m vì thế là mốc thấp, dễ nhân, và an toàn khi bạn chỉ cần biết bậc độ lớn.
Tầng nhà có ba ưu điểm. Thứ nhất, bạn đếm được tầng từ xa mà không cần dụng cụ, chỉ cần đếm hàng cửa sổ hay hàng ban công. Thứ hai, bạn đã leo cầu thang, nên một tầng gắn với cảm giác ở chân: khoảng hai mươi bậc, mỗi bậc khoảng 15 cm. Thứ ba, ai ở thành phố cũng có trải nghiệm nhìn từ trên cao xuống, biết tầng ba và tầng mười lăm khác nhau thế nào.
So với các thước khác như cây cau, cột điện hay chiều cao người, tầng nhà ổn định hơn nhiều. Cây cối cao thấp tùy tuổi, cột điện có nhiều loại, còn người thì chỉ dùng được cho những thứ thấp. Người lớn cao khoảng 1,6 m, tức một tầng nhà bằng gần hai người đứng chồng lên nhau, chỉ có vậy.
Bảng mốc: chiều cao đổi ra số tầng
Bảng dùng mốc 3 m cho mỗi tầng. Các độ cao địa danh là số phổ thông, làm tròn, luôn kèm chữ "khoảng".
| Chiều cao | Khoảng bao nhiêu mét | Bằng khoảng bao nhiêu tầng |
|---|---|---|
| Người lớn đứng thẳng | 1,6 m | hơn nửa tầng |
| Nhà ba tầng | khoảng 10 m | khoảng 3 tầng, cộng thêm mái |
| Một trăm mét | 100 m | khoảng 33 tầng |
| Thành phố Đà Lạt so với mực nước biển | khoảng 1.500 m | khoảng 500 tầng |
| Đỉnh Fansipan | hơn 3.100 m | hơn 1.000 tầng |
| Máy bay chở khách bay hành trình | khoảng 10.000 m | khoảng 3.300 tầng |
Đọc bảng từ trên xuống, bạn thấy số tầng tăng nhanh. Từ 33 tầng lên 500 tầng là khi chuyển từ một tòa nhà cao sang một vùng cao nguyên. Lên tới 3.300 tầng thì không còn hình dung được như nhà nữa, nhưng phép so vẫn giúp được một ý: máy bay bay cao gấp khoảng một trăm lần một tòa nhà ba mươi tầng.
Với các độ cao địa danh, đây là độ cao so với mực nước biển, không phải chiều cao từ chân núi lên. Đà Lạt không phải tòa nhà 500 tầng mọc từ đất bằng; cả vùng xung quanh cũng đã cao sẵn. Chỗ này người ta hay hiểu lệch khi so.
Muốn dùng bảng cho việc của mình, bạn thêm một dòng riêng: tòa nhà cao nhất mà bạn từng lên, đếm tầng và nhân 3. Mốc đó sẽ giúp bạn hơn mọi mốc trong sách, vì nó gắn với một lần bạn đứng trên đó nhìn xuống.
Ước chiều cao một tòa nhà bằng cách đếm tầng
Bạn đứng dưới một tòa chung cư và muốn biết nó cao khoảng bao nhiêu mét. Làm như sau.
- Đếm số tầng bằng hàng cửa sổ hoặc ban công, đếm từ dưới lên hai lần để chắc. Tòa nhà nhiều tầng thì đếm theo nhóm năm tầng một.
- Nhân số tầng với 3 m. Ví dụ 20 tầng được khoảng 60 m.
- Cộng thêm phần tầng trệt và sảnh nếu chúng cao hơn hẳn các tầng trên, thường thêm khoảng 1 đến 2 m.
- Cộng thêm phần mái, tum thang, bể nước trên nóc nếu có, mỗi thứ khoảng một tầng.
- Ghi kết quả thành một khoảng thay vì một số: "khoảng 60 đến 70 m". Khoảng ước lượng trung thực hơn một con số đơn lẻ.
Nếu cần biết chính xác, ví dụ để tính dây treo hay giàn giáo, phải lấy bản vẽ hoặc đo bằng máy. Đếm tầng chỉ để hình dung và để kiểm một con số người khác đưa ra.
Một mẹo kiểm nhanh: nếu tòa nhà đứng cạnh một tòa bạn đã biết chiều cao, so số tầng hai tòa với nhau. Tòa kia 60 m với 20 tầng, tòa này 15 tầng cùng kiểu thì khoảng 45 m, không cần đến thước.
Đổi ngược: chiều cao ra số tầng phải leo
Một cách cảm chiều cao rất thật là hỏi: leo cầu thang tới đó thì mất bao lâu? Giả sử một người khỏe leo một tầng hết khoảng 15 giây khi đi đều, không chạy. Một trăm mét là khoảng 33 tầng, tức khoảng 8 phút leo liên tục. Ai từng leo cầu thang bộ lên tầng mười khi thang máy hỏng sẽ hiểu tám phút đó mệt cỡ nào.
Áp vào núi: đỉnh Fansipan cao hơn 3.100 m so với mực nước biển, bằng khoảng 1.050 tầng. Nhân 15 giây được khoảng 15.700 giây, tức khoảng 4,4 giờ. Đây chỉ là thời gian để lên đủ độ cao nếu có một cầu thang thẳng đứng không nghỉ. Đường leo núi thật dài hơn nhiều vì phải đi ngang, đi vòng, và người leo bắt đầu từ chân núi chứ không từ mực nước biển. Con số 4,4 giờ không phải lịch trình leo núi, mà là cách để thấy độ cao đó gấp bao nhiêu lần một tòa nhà quen thuộc.
Phép đổi ngược này có ích khi giải thích cho trẻ. Thay vì nói "núi cao ba nghìn mét", bạn nói "cao bằng hơn một nghìn tầng nhà, leo cầu thang không nghỉ mất cả buổi sáng". Câu thứ hai có cảm giác ở chân, ở hơi thở, nên dễ nhớ hơn.
Khi nghề cần đổi tầng ra mét
Có những nghề đổi tầng ra mét hằng ngày. Anh Phong làm thợ sơn ngoài trời ở Bắc Ninh nhận sơn lại mặt tiền một dãy nhà phố năm tầng. Trước khi tới, anh hỏi chủ nhà xem trần mỗi tầng cao khoảng bao nhiêu, rồi nhẩm: nhà phố thường khoảng 3,5 m một tầng, năm tầng là khoảng 17,5 m, cộng phần mái và lan can khoảng 1 m nữa. Anh chuẩn bị dây và thiết bị dài hơn con số đó một đoạn để có dư.
Cách nhẩm của anh có ba điểm đáng học. Một là dùng mốc của đúng loại nhà, 3,5 m cho nhà phố chứ không phải 3 m của chung cư. Hai là cộng phần ngoài tầng như mái, lan can. Ba là luôn chừa dư, vì thiếu một mét dây ở trên cao nguy hiểm hơn nhiều so với thừa vài mét.
Người làm nghề còn có một thói quen: khi tới nơi, đo lại bằng thước hoặc thả dây có đánh dấu, không tin hoàn toàn vào con số nhẩm. Nhẩm để chuẩn bị, đo để làm. Đó cũng là cách nên dùng với mọi phép so trực quan: hình ảnh giúp bạn đoán đúng bậc, còn việc cần độ an toàn thì phải dựa vào số đo thật và quy định an toàn lao động.
Dùng tầng nhà cho độ sâu
Tầng nhà không chỉ dùng để đo lên cao mà còn để đo xuống sâu. Khi nghe một giếng khoan sâu 60 m (ví dụ), bạn đổi ra khoảng 20 tầng nhà lộn ngược xuống đất. Hình ảnh một tòa chung cư hai mươi tầng cắm ngược dưới chân giúp thấy ngay vì sao khoan giếng sâu tốn công và tốn tiền hơn giếng nông nhiều lần.
Tầng hầm của các tòa nhà cũng là mốc tốt. Một tòa nhà có ba tầng hầm thì đáy hầm nằm sâu khoảng 10 m dưới mặt đường, tính cả sàn. Nếu bạn từng xuống hầm gửi xe ba tầng và thấy dốc đi xuống dài thế nào, bạn đã có cảm giác về mười mét chiều sâu.
Với nước, phép so cũng giúp. Bể bơi sâu 2 m là chưa tới một tầng nhà. Một hồ sâu 10 m là hơn ba tầng nhà chìm dưới nước. Biển thì sâu hơn rất nhiều, có nơi tới hàng nghìn tầng, nhưng các con số đó bạn nên tra nguồn chính thức khi cần, đừng nhớ đại.
Chỗ cần cẩn thận: dưới đất và dưới nước không có cửa sổ để đếm, nên phép so chỉ dùng chiều ngược lại, từ mét ra tầng. Và tầng hầm thường cao hơn tầng ở một chút vì phải chứa đường ống, nên ba tầng hầm có thể sâu hơn 9 m một khoảng.
Những chỗ đếm tầng hay bị lệch
Dùng 3 m cho mọi loại nhà. Văn phòng, trung tâm thương mại, trường học thường cao tầng hơn chung cư. Một tòa văn phòng 20 tầng có thể cao hơn một tòa chung cư 20 tầng tới cả chục mét.
Quên tầng trệt cao và tầng kỹ thuật. Nhiều tòa nhà có sảnh hai tầng thông nhau, hoặc tầng kỹ thuật ở giữa không có cửa sổ, đếm từ ngoài dễ bỏ sót.
Tên tầng khác số tầng thật. Có tòa nhà bỏ qua một số tên tầng vì lý do riêng, có tòa đánh số tầng lửng là "tầng 1A". Số trên nút thang máy không phải lúc nào cũng bằng số tầng thật. Đếm hàng cửa sổ từ ngoài vẫn chắc hơn.
So độ cao địa danh như chiều cao nhà. Như đã nói ở trên, độ cao so với mực nước biển khác chiều cao từ chân lên đỉnh. Một ngọn đồi trên cao nguyên có thể có độ cao lớn mà nhìn từ chân lên chỉ thấy thấp.
Tin vào cảm giác nhìn từ dưới lên. Nhìn từ chân tòa nhà, các tầng trên trông thấp hơn tầng dưới do góc nhìn. Đếm tầng tin hơn là ước bằng mắt.
Câu hỏi thường gặp
Một tầng nhà cao bao nhiêu mét?
Tính cả bề dày sàn, căn hộ chung cư thường khoảng 3 m một tầng, nhà phố và văn phòng thường cao hơn, khoảng 3,3 đến 4 m. Để hình dung nhanh, dùng mốc 3 m rồi cộng thêm phần mái và tầng trệt.
Tòa nhà 30 tầng cao bao nhiêu mét?
Với mốc 3 m mỗi tầng thì khoảng 90 m, cộng thêm tầng trệt và mái có thể lên khoảng 100 m. Nếu là tòa văn phòng tầng cao thì có thể cao hơn. Muốn biết chính xác, xem thông tin chính thức của dự án.
Một trăm mét bằng bao nhiêu tầng nhà?
Khoảng 33 tầng nếu mỗi tầng 3 m, khoảng 28 tầng nếu mỗi tầng 3,5 m. Nói gọn, một tòa nhà khoảng ba mươi tầng cao cỡ một trăm mét.
Máy bay bay cao bằng bao nhiêu tầng nhà?
Máy bay chở khách thường bay hành trình ở độ cao khoảng 10 km, bằng khoảng 3.300 tầng nhà 3 m. Con số quá lớn để hình dung như nhà, nhưng cho thấy máy bay cao gấp khoảng một trăm lần một tòa nhà ba mươi tầng.
Đếm tầng để ước chiều cao có chính xác không?
Đủ để biết bậc độ lớn và kiểm một con số, thường lệch trong khoảng mười tới hai mươi phần trăm. Nó không thay được bản vẽ hay số đo khi làm việc thật như lắp giàn giáo, chọn dây an toàn.
Làm sao giải thích độ cao của núi cho trẻ em dễ hiểu?
Đổi độ cao ra số tầng nhà rồi ra thời gian leo cầu thang. Ví dụ núi cao hơn 3.100 m bằng hơn một nghìn tầng, leo cầu thang không nghỉ mất khoảng bốn tiếng rưỡi. Hỏi trẻ thấy thế nào thay vì bắt nhớ con số.