CucDai.comCực Đại
Trò chơi ước lượng cho trẻ và cả nhà

Đoán bao nhiêu cốc nước đầy chai: trò chơi ước lượng dung tích trong bếp cho trẻ

Trò chơi rót nước giúp trẻ cảm nhận lít và mi-li-lít: đo cốc nhà mình, đoán chai, xô, nồi chứa mấy cốc, vì sao cốc cao gầy trông nhiều hơn cốc thấp rộng.

Vietnamese boy carefully pouring water from a pitcher into a row of clear glasses on a tiled kitchen counter, close side view at counter height, bright window light

Trò đoán bao nhiêu cốc nước đầy một cái chai giúp trẻ cảm nhận dung tích bằng chính đồ trong bếp: trước hết đo xem cốc nhà mình chứa khoảng bao nhiêu mi-li-lít, sau đó đoán chai, bình, xô, nồi chứa được mấy cốc, rồi rót thật để kiểm. Với cốc khoảng 250 ml, chai 1,5 lít đầy sau khoảng 6 cốc; với cốc khoảng 200 ml thì khoảng 7 cốc rưỡi.

Dung tích là đại lượng khó cảm nhận nhất với trẻ, vì mắt dễ bị hình dạng vật chứa đánh lừa: cốc cao gầy trông nhiều nước hơn cốc thấp rộng dù chứa bằng nhau. Trò rót nước cho trẻ thấy tận mắt điều đó. Phần dưới hướng dẫn chuẩn bị, cách đo "cốc chuẩn" của nhà mình, bảng đoán và rót mẫu, thí nghiệm cốc cao cốc thấp, cách đọc vạch trên đồ dùng và những điều không cần làm.

Chuẩn bị và đo "cốc chuẩn" của nhà mình

Trò chơi cần nước nên chọn chỗ dễ lau: sàn nhà tắm, bồn rửa hoặc trải khăn trên bàn bếp. Mặc áo cũ cho trẻ. Mấu chốt là có một cái cốc làm đơn vị đo, gọi là cốc chuẩn, và biết nó chứa khoảng bao nhiêu.

  1. Chọn một cái cốc nhựa trong, không vỡ, để làm cốc chuẩn trong suốt trò chơi.
  2. Lấy một chai nước suối còn nguyên, trên nhãn ghi dung tích, ví dụ chai 500 ml.
  3. Rót hết chai 500 ml vào cốc chuẩn, đếm xem rót được mấy cốc đầy và phần lẻ.
  4. Nếu 500 ml rót đầy 2 cốc, cốc chuẩn chứa khoảng 250 ml. Nếu được 2 cốc rưỡi, cốc chuẩn chứa khoảng 200 ml.
  5. Đánh dấu bằng bút lông vạch nước đầy trên cốc, để lần nào rót cũng đến cùng một mức.
  6. Ghi con số dung tích cốc chuẩn ra giấy, dán cạnh chỗ chơi.

Bước dùng chai nước có ghi dung tích là cách hiệu chỉnh đơn giản nhất mà không cần ca đong. Trẻ hiểu rằng 500 ml là một con số có thật, nhìn thấy được, và từ đó cốc chuẩn của nhà mình có một con số đi kèm. Nếu nhà có ca đong có vạch, dùng để kiểm thêm một lần càng tốt.

Một cách hiệu chỉnh nữa cho trẻ lớn: dùng chai 1,5 lít có nhãn, rót vào cốc chuẩn rồi đếm. Nếu chai 500 ml cho 2 cốc mà chai 1,5 lít cho đúng 6 cốc, hai lần hiệu chỉnh khớp nhau, cốc chuẩn đáng tin. Nếu chai 1,5 lít ra 5 cốc rưỡi hay 6 cốc rưỡi, nghĩa là lúc rót chai nhỏ đã rót không đều, nên làm lại. Hai cách kiểm cho cùng một kết quả là thói quen tốt của người làm đo đạc.

Đoán rồi rót: bảng mẫu của một buổi chơi

Ví dụ ở nhà chị Vy tại TP Hồ Chí Minh, bé Minh lớp 2 có cốc chuẩn khoảng 250 ml. Minh đoán từng vật chứa mấy cốc trước khi rót, rồi rót thật để đếm. Cột cuối là dung tích tính ra từ số cốc.

Vật chứaMinh đoánRót thậtDung tích khoảngMinh nhận xét
Chai nước 1,5 lít4 cốc6 cốc1,5 lítChai cao nên tưởng ít
Bình nước của bố3 cốc3 cốc750 mlĐoán trúng nhờ giống chai nhỏ
Bát canh to1 cốc2 cốc500 mlBát rộng, sâu hơn tưởng
Nồi nấu cháo nhỏ5 cốc8 cốc2 lítNồi rộng nên chứa nhiều
Xô nhỏ lau nhà20 cốc40 cốc10 lítMỏi tay, lần sau rót bằng ca

Các phép tính: 6 cốc nhân 250 ml bằng 1.500 ml, tức 1,5 lít, khớp với nhãn chai. 8 cốc là 2.000 ml, tức 2 lít. 40 cốc là 10.000 ml, tức 10 lít. Dòng chai nước có nhãn ghi sẵn là cách tự kiểm: nếu rót ra 6 cốc mà nhãn ghi 1,5 lít, thì cốc chuẩn đúng là khoảng 250 ml. Minh đoán thiếu ở hầu hết vật chứa rộng và thấp, một điều mục sau giải thích.

Thí nghiệm cốc cao, cốc thấp: mắt bị đánh lừa thế nào

Lấy hai vật chứa trong suốt có hình dạng khác nhau: một cốc cao gầy và một bát thấp rộng. Đổ một cốc chuẩn nước vào cốc cao, một cốc chuẩn nước vào bát thấp, ngay trước mặt trẻ. Hỏi: "Bên nào nhiều nước hơn?". Nhiều trẻ khoảng 4 đến 6 tuổi chỉ vào cốc cao, vì mực nước cao hơn.

Đổ nước từ bát thấp sang một cốc cao giống hệt cốc kia, để trẻ thấy hai mực nước bằng nhau. Một số trẻ vẫn khăng khăng rằng lúc nãy bát có ít nước hơn. Không cần tranh luận. Trẻ nhỏ đang dựa vào thứ mắt thấy rõ nhất là chiều cao, và chỉ qua nhiều lần tự rót đi rót lại trẻ mới tin rằng lượng nước không đổi khi đổi bình chứa.

Với trẻ lớn hơn, đây là dịp nói về ba chiều. Mực nước chỉ cho biết một chiều là chiều cao; dung tích còn phụ thuộc vào chiều rộng và chiều sâu. Một cái cốc hình trụ, nếu cao gấp đôi và đường kính cũng gấp đôi, sẽ chứa gấp 8 lần chứ không phải gấp 2 hay gấp 4 lần, vì đáy tròn rộng gấp 4 lần diện tích và chiều cao gấp 2 lần.

Bài học dùng được ngay khi mua đồ: hai chai nước hoặc hai lọ dầu gội hình dạng khác nhau, đừng nhìn chai nào cao hơn mà đọc dung tích trên nhãn. Trẻ hiểu điều này từ trò chơi thì đi siêu thị cùng bố mẹ sẽ tự đi tìm con số trên nhãn.

Những chỗ hay sai khi rót và đếm

Rót không đầy đều. Lần đầy tràn, lần lưng lửng thì số cốc không còn ý nghĩa. Vạch đánh dấu trên cốc chuẩn giải quyết việc này: luôn rót đến vạch.

Quên phần lẻ. Cốc cuối thường không đầy. Ghi "8 cốc rưỡi" thay vì "8 cốc" hay "9 cốc". Với trẻ lớp 3 trở lên, ước lượng phần lẻ là nửa cốc, một phần ba hay một phần tư cốc cũng là cách luyện phân số.

Đổ tràn nên đếm thiếu. Khi rót vào vật chứa miệng hẹp như chai, nước tràn ra ngoài một ít mỗi lần. Dùng phễu, hoặc rót từ vật chứa sang cốc chuẩn thay vì ngược lại để đếm chính xác hơn.

Đổi cốc giữa chừng. Trẻ lấy nhầm cái cốc khác trông giống nhau. Hai cốc giống nhau bên ngoài có thể chứa lệch nhau khá nhiều. Giữ đúng một cốc chuẩn cho cả buổi.

Tin vào hình dạng. Vật chứa rộng và thấp như nồi, bát, chậu thường bị đoán thiếu; vật cao gầy như chai, bình hoa thường bị đoán dư. Biết mình hay lệch theo hướng nào là đã đoán sát hơn một nửa.

Đọc nhãn sai đơn vị. Nhãn ghi 1,5 L và 500 mL là hai cách viết đơn vị khác nhau. Trẻ hay nghĩ 500 lớn hơn 1,5 vì con số to hơn. Đổi cả hai về cùng một đơn vị, 1.500 ml và 500 ml, rồi mới so, là thói quen đáng tập từ trò chơi này.

Một lít nước nặng bao nhiêu, và cảm nhận bằng tay

Một điều tiện lợi cho trẻ: một lít nước nặng khoảng một ki-lô-gam. Chai 1,5 lít đầy nước nặng khoảng một cân rưỡi, cộng thêm vỏ chai nhẹ. Cho trẻ cầm chai 500 ml rồi cầm chai 1,5 lít, cảm nhận cái nặng gấp ba. Sau đó cầm xô có 5 lít nước, trẻ sẽ thấy rất nặng, khoảng 5 kg. Từ cảm giác ở tay, trẻ có thêm một cách ước lượng dung tích: nhấc lên đoán nặng bao nhiêu, rồi suy ra khoảng bao nhiêu lít.

Trò chơi tiếp theo: đổ nước vào một túi hoặc chai không nhãn, cho trẻ nhấc lên đoán bao nhiêu cốc, rồi rót ra đếm. Trẻ lớn có thể dùng cân nhà bếp để kiểm: cân được bao nhiêu gam nước, trừ khối lượng chai rỗng, là bấy nhiêu mi-li-lít, vì một mi-li-lít nước nặng khoảng một gam.

Lưu ý quy tắc này đúng cho nước. Dầu ăn nhẹ hơn nước, mật ong nặng hơn nước, nên một lít dầu không nặng một ký. Đây là chỗ trẻ lớn hay hỏi và là câu hỏi đáng khen, vì trẻ đang tự kiểm giới hạn của một quy tắc.

An toàn: không cho trẻ nhỏ tự xách xô nước đầy, không chơi rót nước nóng, và với trẻ dưới ba tuổi thì người lớn luôn ở cạnh khi có xô, chậu nước dù chỉ vài lít. Trẻ nhỏ có thể ngã chúi vào chậu nước nông rất nhanh và không tự đứng dậy được, nên chơi xong là đổ nước đi ngay, không để chậu nước đầy trong nhà.

Mở rộng: đọc vạch trên đồ dùng và những điều không cần làm

Trong bếp có nhiều đồ dùng có vạch dung tích: bình sữa của em bé, ca đong của nồi cơm điện, cốc đong pha bột, bình đun siêu tốc. Cho trẻ đi tìm và đọc các vạch, rồi so với cốc chuẩn: "Vạch 1 lít trên bình đun là mấy cốc của mình?". Trẻ tự đổ 4 cốc chuẩn khoảng 250 ml vào bình và xem nước có tới vạch 1 lít không.

Khi đã có cảm giác, trẻ sẽ thích đoán những vật chứa lớn hơn không rót thử được, như thùng nước dưới bếp hay bể cá. Lúc này dạy trẻ cách đo kích thước rồi tính: bể hình hộp dài 50 cm, rộng 30 cm, cao 30 cm thì thể tích là 50 nhân 30 nhân 30 bằng 45.000 cm³, tức khoảng 45 lít, vì 1 lít bằng 1.000 cm³. Đó là cầu nối từ trò rót nước sang công thức thể tích trong sách lớp 5.

Những điều không cần làm. Không cần mua bộ đồ đong chuyên dụng, chai nước có nhãn là đủ để hiệu chỉnh. Không cần đòi trẻ đoán đúng; Minh đoán thiếu ở hầu hết vật chứa là chuyện bình thường, điều đáng ghi là Minh tự nhận ra mình hay đoán thiếu vật thấp rộng. Không cần dùng nước sạch đắt tiền: dùng nước giếng hoặc nước máy, chơi xong dùng nước đó tưới cây.

Và không cần chơi lâu. Một buổi rót ba bốn vật chứa là đủ, trẻ mỏi tay và ướt áo sẽ chán. Chơi lại vào tuần sau với những vật chứa mới.

Câu hỏi thường gặp

Một cốc nước bình thường chứa khoảng bao nhiêu mi-li-lít?

Tùy cốc, nhiều cốc gia đình chứa khoảng 200 đến 250 ml khi rót gần đầy. Cách chắc nhất là rót một chai nước 500 ml vào cốc nhà mình và đếm số cốc, rồi chia ra dung tích một cốc.

Chai 1,5 lít rót được mấy cốc?

Nếu cốc chứa khoảng 250 ml thì được 6 cốc, vì 1.500 chia 250 bằng 6. Nếu cốc chứa khoảng 200 ml thì được khoảng 7 cốc rưỡi. Rót thử một lần để biết cốc nhà mình.

Vì sao trẻ nghĩ cốc cao có nhiều nước hơn bát thấp?

Trẻ nhỏ thường dựa vào chiều cao mực nước, thứ mắt thấy rõ nhất, mà chưa tính tới chiều rộng. Cho trẻ tự rót nước qua lại giữa hai vật chứa nhiều lần giúp trẻ dần tin rằng lượng nước không đổi.

Một lít nước nặng bao nhiêu?

Một lít nước nặng khoảng một ki-lô-gam, một mi-li-lít khoảng một gam. Quy tắc này đúng cho nước; dầu ăn nhẹ hơn, mật ong nặng hơn nước nên không áp dụng nguyên được.

Trẻ mấy tuổi chơi được trò rót nước đoán cốc?

Trẻ khoảng 4 tuổi đã chơi được dạng so hai vật chứa và rót đếm cốc với người lớn bên cạnh. Từ lớp 2, lớp 3 trẻ đổi được số cốc ra mi-li-lít và lít bằng phép nhân.

Có cần dụng cụ đo chuyên dụng không?

Không cần. Một chai nước có ghi dung tích trên nhãn dùng để biết cốc nhà mình chứa bao nhiêu, thế là đủ. Ca đong có vạch nếu có sẵn thì dùng để kiểm thêm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138