CucDai.comCực Đại
Trò chơi ước lượng cho trẻ và cả nhà

Đoán một phút không nhìn đồng hồ: trò chơi cảm nhận thời gian cho trẻ và cả nhà

Trò nhắm mắt đoán khi nào hết một phút: cách chơi, cách đếm nhịp giúp đoán sát hơn, bảng ghi cả nhà và vì sao lúc vui thời gian như trôi nhanh hơn.

Vietnamese girl sitting cross-legged on a living room floor with eyes closed and one hand raised, grandmother beside her holding a covered kitchen timer, warm evening lamp light

Trò đoán một phút rất đơn giản: một người bấm đồng hồ, những người còn lại nhắm mắt, giơ tay lên khi nghĩ đã đủ một phút. Trẻ thường giơ tay quá sớm ở lần đầu, nhưng chỉ sau vài lần chơi và vài mẹo đếm nhịp, nhiều trẻ đoán lệch chỉ còn chừng mươi giây.

Trò này giúp trẻ có cảm giác về độ dài của giây, phút và mười phút, thứ mà đồng hồ trên tường không dạy được. Biết "năm phút nữa" dài bao lâu thì trẻ bớt hỏi "bao giờ xong" và tự sắp xếp việc dễ hơn. Phần dưới có luật chơi, các mẹo đếm, bảng ghi, những lý do khiến thời gian như co giãn, và cách mở rộng sang việc ước lượng thời gian của các việc hằng ngày.

Cách chơi lượt đầu tiên

Chỉ cần một chiếc điện thoại hoặc đồng hồ bấm giờ do người lớn giữ, úp màn hình xuống để không ai liếc được. Chơi trong phòng yên tĩnh, không có tiếng tivi hay tiếng đồng hồ tích tắc vì những âm thanh đó là "đồng hồ phụ" làm trò chơi mất ý nghĩa.

  1. Mọi người ngồi thành vòng, nhắm mắt hoặc bịt mắt bằng khăn.
  2. Người giữ đồng hồ nói "bắt đầu" và bấm giờ.
  3. Ai nghĩ đã đủ một phút thì lặng lẽ giơ tay, giữ nguyên tay trên cao, không nói gì.
  4. Người giữ đồng hồ ghi nhỏ vào giấy giây mà từng người giơ tay, ví dụ "Mai 38 giây".
  5. Khi mọi người đã giơ tay, mở mắt và đọc kết quả. Ai giơ sớm, ai giơ muộn, giơ sớm bao nhiêu giây.
  6. Hỏi từng người: "Lúc nhắm mắt con đã làm gì để đoán?". Câu trả lời này quan trọng hơn con số.

Giơ tay im lặng là chi tiết cố ý. Nếu ai đó nói "rồi" thành tiếng, những người khác bị ảnh hưởng và giơ tay theo. Giơ tay im lặng giữ cho mỗi người đoán bằng cảm giác của chính mình.

Người giữ đồng hồ nên đổi nhau sau mỗi lượt, để ai cũng được làm người đoán. Trẻ lớn làm người giữ đồng hồ rất thích, vì được nhìn thấy cả nhà giơ tay sớm muộn khác nhau, và qua đó tự hiểu rằng cảm giác thời gian của mỗi người một khác. Nếu nhà chỉ có hai người, vẫn chơi được: một người đoán, một người bấm giờ, rồi đổi vai. Chơi một mình cũng được, chỉ cần đặt điện thoại úp xuống, bấm giờ, nhắm mắt, rồi mở mắt khi nghĩ đủ một phút và xem màn hình.

Ba mẹo đếm nhịp giúp đoán sát hơn

Đếm kèm một từ dài. Đếm "một con voi, hai con voi, ba con voi" thay vì "một, hai, ba". Cụm "một con voi" đọc bình thường mất gần một giây, nên đếm đến sáu mươi con voi là gần một phút. Trẻ đếm số trần thường đếm quá nhanh, chừng nửa giây một số, nên giơ tay ở khoảng giây thứ ba mươi.

Đếm theo hơi thở chậm. Hít vào đếm bốn, thở ra đếm bốn. Một hơi thở chậm như vậy dài khoảng tám đến mười giây tùy người. Trẻ lớn tự đo số hơi thở của mình trong một phút, ví dụ bảy hơi, rồi dùng con số đó cho lần sau.

Chia nhỏ phút thành bốn phần. Một phút là bốn lần mười lăm giây. Trẻ tập cảm nhận mười lăm giây trước, ngắn và dễ đoán hơn, rồi đếm bốn lần mười lăm giây. Chia nhỏ là cách ước lượng dùng được cho cả những thứ không phải thời gian.

Mẹo nào cũng phải tự hiệu chỉnh. Mỗi người đọc "một con voi" nhanh chậm khác nhau. Sau vài lần chơi, so kết quả với đồng hồ: nếu mình luôn giơ tay ở giây thứ năm mươi thì lần sau đếm thêm vài nhịp. Đây chính là việc người làm đo đạc gọi là hiệu chỉnh dụng cụ, chỉ khác là dụng cụ ở đây là cái miệng đếm.

Bảng ghi cả nhà qua năm buổi chơi

Ghi kết quả qua nhiều buổi để thấy sự thay đổi, không để so ai giỏi hơn ai. Ví dụ dưới đây của nhà cô Lan ở Cần Thơ, mỗi tối sau bữa cơm chơi một lượt, con số là giây giơ tay khi đoán một phút.

BuổiBé Mai (6 tuổi)Anh Khoa (10 tuổi)MẹBà nộiMẹo đã thử
122 giây41 giây52 giây65 giâyKhông mẹo
230 giây48 giây55 giây62 giâyĐếm số trần
344 giây57 giây58 giây61 giâyĐếm con voi
451 giây63 giây60 giây59 giâyĐếm con voi
555 giây59 giây62 giây60 giâyHơi thở chậm

Đọc bảng này thấy hai điều. Một là ai cũng tiến gần một phút sau khi có mẹo, nhất là bé Mai, từ 22 giây lên 55 giây. Hai là bà nội gần như đoán đúng từ đầu, vì người lớn tuổi đã sống với nhịp thời gian rất nhiều năm. Không ai cần được xếp hạng, chỉ cần mỗi người tự nhìn dòng của mình.

Vì sao lúc vui thời gian như trôi nhanh, lúc chờ thì như đứng lại

Trẻ thường hỏi: "Sao xem phim hoạt hình hai mươi phút như có năm phút, mà chờ mẹ nấu cơm năm phút như hai mươi phút?". Đây là câu hỏi hay để nói chuyện. Khi đang bận chú ý vào điều thú vị, ta ít để ý đến thời gian trôi, nên cảm thấy ngắn. Khi đang chờ, ta liên tục nghĩ "bao giờ xong", mỗi lần nghĩ như một lần nhìn đồng hồ trong đầu, nên cảm thấy dài.

Có thể làm một thí nghiệm nhỏ trong nhà. Lần một, trẻ nhắm mắt ngồi im và đoán một phút. Lần hai, trẻ vừa xếp hình vừa đoán một phút. Thường lần hai trẻ giơ tay muộn hơn, vì bận tay bận mắt nên quên đếm. Trẻ tự thấy cảm giác thời gian bị ảnh hưởng bởi việc mình đang làm.

Bài học dùng được ngay: khi cần ước lượng thời gian một việc đang làm, ví dụ "con chơi điện thoại mười phút thôi", đừng tin vào cảm giác. Cảm giác đánh lừa đúng vào lúc ta đang vui. Đặt hẹn giờ là cách người lớn cũng nên dùng, chứ không chỉ riêng trẻ.

Ngược lại, khi đang chờ đợi mà thấy sốt ruột, biết rằng cảm giác "lâu quá" thường dài hơn thực tế giúp trẻ bình tĩnh hơn. Hỏi trẻ: "Con đoán đã chờ bao lâu rồi?", rồi xem đồng hồ. Trẻ thường đoán dư, và việc phát hiện ra điều đó tự nó đã làm cảm giác sốt ruột dịu lại.

Phiên bản cho trẻ 4–5 tuổi: đo thời gian bằng bài hát và việc quen

Trẻ mẫu giáo chưa đếm được đến sáu mươi, nên đổi đơn vị đo từ giây sang những thứ trẻ quen. Bài hát là đơn vị tốt nhất. Chọn một bài hát thiếu nhi trẻ thuộc, người lớn bấm giờ xem hát hết một lượt mất bao lâu, ví dụ khoảng bốn mươi giây. Từ đó trong nhà có một đơn vị riêng: "một bài con cá vàng".

Sau đó dùng đơn vị này cho các việc nhỏ. Rửa tay cho sạch thì hát hết một bài. Cất đồ chơi vào thùng thì đoán mấy bài, rồi vừa hát vừa cất để kiểm. Trẻ sẽ nói "cất đồ chơi mất hai bài rưỡi", một câu ước lượng thời gian hoàn chỉnh mà không cần con số giây nào.

Một đơn vị nữa trẻ nhỏ thích là đồng hồ cát hoặc nước nhỏ giọt tự làm: đục một lỗ nhỏ dưới đáy cốc nhựa, đổ nước vào, xem bao lâu thì cạn. Người lớn đo một lần bằng đồng hồ thật. Trẻ nhìn nước rút dần sẽ thấy thời gian như một thứ "chảy", dễ hình dung hơn cây kim trên mặt đồng hồ.

Với lứa tuổi này, đừng hỏi "đúng hay sai". Hỏi "nhanh hơn hay chậm hơn một bài hát", "lâu hơn hay ngắn hơn lúc đánh răng". So sánh hơn kém là bước đầu tiên của ước lượng, và trẻ 4 tuổi làm được rất tốt nếu đơn vị so là thứ trẻ biết rõ.

Mở rộng: đoán thời gian của những việc hằng ngày

Khi đã quen với một phút, chuyển sang đoán thời gian của các việc thật trong ngày. Đây là phần giúp trẻ tự sắp xếp thời gian, vì phần lớn trẻ đi học trễ không phải do lười mà do đoán sai việc buổi sáng mất bao lâu.

  • Đánh răng rửa mặt mất bao lâu? Đoán trước, rồi nhờ người lớn bấm giờ.
  • Ăn sáng xong một bát cháo mất bao lâu?
  • Đi bộ từ cửa nhà ra tới cổng khu hoặc đầu ngõ mất bao lâu?
  • Gấp xong quần áo của mình mất bao lâu?
  • Hai mươi phút là bao lâu so với một tập phim hoạt hình con hay xem?
  • Từ lúc tắt đèn tới lúc ngủ mất bao lâu? Câu này để sáng hôm sau hỏi lại cho vui, vì không ai đo được khi đang ngủ.

Ghi các con số đo được vào một tờ giấy dán trong phòng trẻ. Sau một tuần, trẻ tự cộng được: đánh răng 5 phút, ăn sáng 15 phút, thay đồ 10 phút, tổng 30 phút, nên muốn rời nhà lúc 6 giờ 45 thì phải dậy trước 6 giờ 15. Phép cộng thời gian lúc đó có ý nghĩa thật với trẻ chứ không còn là bài tập trong vở.

Những điều không cần làm, và khi nào dừng

Không cần thưởng cho người đoán đúng một phút. Đoán đúng tới từng giây phần lớn là may mắn, và thưởng cho may mắn khiến trẻ chú ý sai chỗ. Khen khi trẻ thử một mẹo mới, hoặc khi trẻ tự nói "lần trước con giơ sớm nên lần này con đếm chậm lại".

Không cần chơi lâu. Mỗi buổi hai ba lượt là đủ, trò nhắm mắt ngồi im quá lâu dễ làm trẻ nhỏ bồn chồn. Với trẻ 4–5 tuổi, rút xuống còn đoán mười giây hoặc hai mươi giây, đừng đòi một phút ngay.

Không cần biến thành bài kiểm tra trước khi đi học, kiểu "con phải đoán được một phút mới lớn". Trẻ chưa xem được giờ vẫn chơi được, và chính trò này giúp trẻ học xem giờ nhẹ nhàng hơn sau này.

Khi nào dừng? Khi trẻ đã đoán ổn một phút và năm phút, trò chơi có thể nghỉ một thời gian rồi quay lại với dạng mới: đoán mười phút trong lúc làm việc khác, ví dụ "mẹ đi phơi đồ, con đoán khi nào mẹ quay lại". Đổi dạng giữ cho trò chơi sống lâu mà không nhàm.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi chơi được trò đoán một phút?

Trẻ khoảng 5 tuổi đã chơi được nếu rút ngắn còn mười hoặc hai mươi giây. Từ 6–7 tuổi, khi đếm được đến sáu mươi, trẻ chơi trọn một phút. Trẻ chưa biết xem giờ vẫn chơi được vì người lớn giữ đồng hồ.

Vì sao trẻ thường giơ tay quá sớm?

Trẻ hay đếm số trần rất nhanh, khoảng nửa giây một số, nên đếm đến sáu mươi chỉ mất chừng ba mươi giây. Thêm vào đó, ngồi im nhắm mắt làm thời gian có cảm giác dài hơn, nên trẻ tưởng đã đủ.

Đếm một con voi có chính xác không?

Không chính xác tuyệt đối, vì mỗi người đọc nhanh chậm khác nhau, nhưng gần một giây hơn đếm số trần. Sau vài lần chơi, so với đồng hồ rồi tự điều chỉnh nhịp đếm là cách làm cho mẹo này sát hơn.

Có nên cho trẻ thi xem ai đoán đúng nhất không?

Không nên tuyên bố người thắng. Đoán đúng từng giây phần lớn là may mắn, và trẻ nhỏ dễ nản khi luôn thua anh chị. Ghi kết quả từng người theo buổi để mỗi người so với chính mình là đủ.

Làm sao giúp trẻ hiểu năm phút dài bao lâu?

Gắn năm phút với một việc quen, ví dụ đánh răng rửa mặt hoặc nửa tập phim ngắn. Bấm giờ vài lần cho trẻ thấy, rồi khi nói năm phút nữa, nhắc lại bằng việc đó để trẻ hình dung.

Cảm giác thời gian của trẻ có tốt dần lên theo tuổi không?

Thường là có, vì trẻ lớn hơn có thêm nhiều trải nghiệm để so sánh và đếm nhịp đều hơn. Tuy vậy người lớn cũng đoán sai khi đang vui hoặc đang chờ, nên đặt hẹn giờ vẫn là cách chắc nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138