Một người làm văn phòng, đi bộ chủ yếu trong nhà, trong cơ quan và từ chỗ gửi xe, có thể đi khoảng 5.000 đến 6.000 bước mỗi ngày; con số này ước lượng được bằng cách đo sải chân của mình rồi chia tổng quãng đường đi trong ngày cho sải chân. Với sải chân khoảng 0,65 mét, một ki-lô-mét là khoảng 1.500 bước.
Người bán hàng ở chợ, giáo viên đứng lớp hay người có thói quen đi bộ buổi tối sẽ ra số khác hẳn, có khi gấp hai, gấp ba. Bài hướng dẫn đo sải chân của chính bạn, liệt kê quãng đường trong ngày, kiểm lại bằng nhịp bước mỗi phút, và giải thích vì sao con số trên điện thoại có lúc chênh xa với ước lượng.
Đo sải chân của chính bạn trong năm phút
Mọi phép tính sau đều dựa vào sải chân, nên đây là con số đáng đo thật. Sải chân ở đây là khoảng cách từ gót chân này đến gót chân kia sau một bước đi bình thường.
- Tìm một đoạn đường phẳng, như hành lang hay sân, và đánh dấu điểm xuất phát bằng một viên phấn hoặc chiếc dép.
- Lùi lại vài bước để lấy đà, rồi đi tự nhiên qua điểm đánh dấu, bắt đầu đếm từ bước đầu tiên chạm vạch.
- Đi đúng 20 bước với nhịp bình thường, không cố bước dài, rồi đánh dấu chỗ gót chân bước thứ 20 chạm đất.
- Đo khoảng cách giữa hai dấu bằng thước dây; ví dụ được 13 mét.
- Chia cho số bước: 13 ÷ 20 = 0,65 mét mỗi bước.
- Làm lại một lần nữa và lấy số giữa của hai lần để bớt sai lệch do một lần đi gượng.
Chị Thu ở Hà Nội đo hai lần được 12,8 và 13,2 mét cho 20 bước, lấy giữa là 13 mét, ra sải 0,65 mét. Từ đó chị có ngay một mốc dễ nhớ: 1.000 ÷ 0,65 ≈ 1.538, tức khoảng 1.500 bước cho mỗi ki-lô-mét. Người cao hơn hay chân dài hơn sẽ có sải dài hơn và ít bước hơn cho cùng quãng đường; trẻ em thì ngược lại.
Đi 20 bước thay vì 1 bước là cách giảm sai số đo: lệch vài xăng-ti-mét ở vạch cuối chia cho 20 bước thì gần như không đáng kể.
Cộng quãng đường của một ngày làm việc
Có sải chân rồi, việc còn lại là liệt kê mình đi bộ ở đâu trong ngày. Chị Thu ngồi nhớ lại một ngày thứ Ba bình thường và ước từng quãng.
| Quãng đi bộ | Giả định (ví dụ) | Mét |
|---|---|---|
| Từ chỗ gửi xe vào văn phòng, đi và về | 300 mét mỗi chiều | 600 |
| Đi lại trong văn phòng: phòng họp, máy in, căng tin, nhà vệ sinh | nhiều lần ngắn cộng lại | 1.200 |
| Trong nhà: bếp, giặt phơi, dọn dẹp, lên xuống cầu thang | buổi sáng và buổi tối | 1.000 |
| Đi siêu thị sau giờ làm | một vòng các quầy | 800 |
| Cộng | 3.600 mét |
Chia cho sải chân: 3.600 ÷ 0,65 ≈ 5.538, làm tròn khoảng 5.500 bước. Mắt xích kém chắc nhất là quãng đi trong văn phòng và trong nhà, vì gồm hàng chục chuyến ngắn mà không ai để ý. Cách ước tốt hơn là đếm số chuyến: nếu bàn làm việc cách phòng họp 30 mét và một ngày đi họp ba lần, đi và về là 3 × 60 = 180 mét. Cộng các chuyến như vậy lại sẽ sát hơn là đoán một con số chung cho cả văn phòng.
Cách kiểm thứ hai: nhịp bước và thời gian đi bộ
Một cách tính độc lập là đi từ thời gian thay vì quãng đường. Bấm giờ một phút và đếm số bước khi đi với tốc độ bình thường. Nhiều người đi thong thả được khoảng 100 bước mỗi phút, đi nhanh thì nhiều hơn; nhịp của bạn có thể khác, nên tự đếm là chắc nhất.
Sau đó ước tổng số phút thực sự bước đi trong ngày, cộng cả những quãng ngắn. Chị Thu nghĩ lại: đi từ chỗ gửi xe mất khoảng năm phút mỗi chiều, đi siêu thị khoảng mười lăm phút, các chuyến trong văn phòng và trong nhà cộng lại khoảng ba mươi phút. Tổng khoảng 55 phút. Nhân với 100 bước mỗi phút được khoảng 5.500 bước.
Hai cách ra cùng một con số là điều đáng mừng, nhưng cũng nên nhớ chúng không hoàn toàn độc lập: cả hai đều dựa vào trí nhớ của chị Thu về một ngày. Nếu chị quên hẳn một việc, ví dụ đưa con đi học bộ một đoạn, thì cả hai cách cùng thiếu như nhau. Cách kiểm thật sự độc lập là đeo một máy đếm bước trong vài ngày rồi so, với những lưu ý ở mục dưới.
Một cách kiểm thô khác không cần máy: chọn một quãng quen thuộc như từ cổng nhà đến đầu ngõ, đếm số bước thật một lần, rồi so với con số bạn ước trước đó. Nếu bạn hay ước thiếu hay ước dư ở những quãng ngắn, nhiều khả năng bạn cũng ước lệch theo cùng hướng cho cả ngày.
Các kiểu ngày khác nhau cho số bước khác hẳn
Cùng một sải chân 0,65 mét, chỉ riêng tính chất công việc đã làm số bước chênh nhau rất xa. Các dòng dưới là ví dụ giả định để thấy độ chênh, không phải số đo của một nghề cụ thể.
| Kiểu ngày (ví dụ) | Quãng đi bộ giả định | Số bước khoảng |
|---|---|---|
| Làm văn phòng, đi xe đi làm | 3,6 km | 5.500 |
| Giáo viên đứng lớp, đi lại giữa các dãy bàn | 6 km | 9.200 |
| Bán hàng ở chợ, đi lấy hàng và đưa hàng | 10 km | 15.400 |
| Ngày văn phòng cộng 45 phút đi bộ buổi tối | 3,6 km cộng 45 phút với 100 bước mỗi phút | 5.500 + 4.500 = 10.000 |
Dòng cuối cho thấy một điều thực tế: với người làm văn phòng, một buổi đi bộ riêng có thể làm số bước gần gấp đôi, trong khi cố đi lại nhiều hơn trong cơ quan chỉ thêm được vài trăm bước. Nếu bạn đặt mục tiêu số bước cho mình, ước lượng kiểu này cho biết mục tiêu đó đòi hỏi thay đổi lớn hay nhỏ. Còn đi bao nhiêu là phù hợp với sức khoẻ của từng người thì nên hỏi bác sĩ, không phải ước lượng.
Dùng bước chân làm thước đo khi không có thước
Biết sải chân rồi, bạn mang theo một cây thước vô hình. Anh Quân ở Lâm Đồng muốn biết mảnh vườn sau nhà dài bao nhiêu để mua lưới rào. Anh không có thước dây đủ dài, nên đi dọc bờ vườn, đếm được 46 bước. Sải chân của anh đã đo trước là 0,7 mét, vậy chiều dài khoảng 46 × 0,7 ≈ 32 mét. Đi tiếp cạnh kia được 18 bước, khoảng 12,6 mét, làm tròn 13 mét.
Chu vi mảnh vườn khoảng 2 × (32 + 13) = 90 mét. Vì đây là ước lượng có sai số, anh mua dư ra khoảng một phần mười, tức khoảng 100 mét lưới. Cách tính dư này hợp lý cho việc mua vật tư rẻ và dễ dùng phần thừa; với vật liệu đắt hay cần cắt vừa khít, anh vẫn nên mượn thước dây đo lại.
Sai số của thước bước chân khoảng bao nhiêu? Nếu bạn đã đo sải chân cẩn thận và đi đều trên đất bằng, lệch vài phần trăm là thường gặp. Đi trên cỏ cao, đất dốc hay đường gồ ghề thì sải chân ngắn lại không đều, sai số lớn hơn. Mẹo nhỏ: đi đo hai lần, một lần đi, một lần về, và lấy số giữa. Nếu hai lần chênh nhau quá năm bước trên một quãng vài chục bước, đi lần thứ ba.
Vì sao máy đếm bước và ước lượng lệch nhau
Điện thoại không ở trên người. Điện thoại để trên bàn trong lúc đi lại trong văn phòng hay trong nhà thì không đếm được những bước đó. Đây là lý do số trên điện thoại hay thấp hơn ước lượng ở người làm văn phòng.
Rung lắc bị tính nhầm thành bước. Ngồi trên xe máy đi qua đường xóc, hay vung tay khi làm việc nhà, có thể bị máy tính thêm bước. Đồng hồ đeo tay nhạy với chuyển động tay hơn là chuyển động chân.
Sải chân cài sẵn trong máy khác sải thật. Khi máy đổi bước ra ki-lô-mét, nó dùng một sải chân mặc định hoặc suy từ chiều cao. Nếu sải thật của bạn khác, quãng đường máy báo sẽ lệch theo đúng tỷ lệ đó, dù số bước đúng.
So một ngày lẻ thì dễ hiểu nhầm. Ngày đi siêu thị và ngày không đi chênh nhau vài nghìn bước. Muốn so ước lượng với máy, lấy trung bình bảy ngày ở cả hai phía.
Không cần máy cũng đủ cho nhiều mục đích. Nếu bạn chỉ muốn biết mình đang ở cỡ vài nghìn hay hơn mười nghìn bước, ước lượng bằng sải chân và quãng đường là đủ. Máy đếm hữu ích khi muốn theo dõi thay đổi qua nhiều tuần, vì nó nhất quán với chính nó dù có lệch so với số thật.
Đổi qua lại giữa bước và quãng đường
Khi đã biết sải chân, bạn có một bộ quy đổi nhẩm dùng được khắp nơi: ước quãng đường đi bộ đến trường, đo sơ chiều dài một mảnh sân, hay hình dung một mục tiêu số bước nghĩa là đi bao xa. Với sải 0,65 mét:
- 100 bước ≈ 65 mét, gần bằng chiều dài một dãy phòng học.
- 1.000 bước ≈ 650 mét; một ki-lô-mét ≈ 1.500 bước.
- 10.000 bước ≈ 6.500 mét, tức khoảng 6,5 ki-lô-mét.
- Với một em nhỏ có sải chân khoảng 0,45 mét, 10.000 bước chỉ là khoảng 4,5 ki-lô-mét.
- Đi lên cầu thang, mỗi bậc là một bước nhưng chỉ tiến được một quãng ngắn theo chiều ngang, nên đừng đổi số bước leo cầu thang ra quãng đường.
Một lưu ý nhỏ: khi đi nhanh hay đi trên dốc, sải chân thay đổi. Nếu bạn thường đi bộ tập thể dục với tốc độ nhanh, đo riêng sải chân lúc đi nhanh, và dùng con số đó cho phần đi tập. Dùng một sải chân cho mọi kiểu đi là nguồn sai lệch hay gặp nhất khi đổi bước ra ki-lô-mét.
Câu hỏi thường gặp
Một ki-lô-mét đi bộ khoảng bao nhiêu bước?
Tuỳ sải chân. Với sải khoảng 0,65 mét thì khoảng 1.500 bước; người sải ngắn hơn sẽ cần nhiều bước hơn. Cách chính xác nhất là tự đo sải chân bằng 20 bước rồi lấy 1.000 mét chia cho sải chân.
10.000 bước là bao nhiêu ki-lô-mét?
Với sải chân khoảng 0,65 mét, 10.000 bước là khoảng 6,5 ki-lô-mét. Người cao có sải dài hơn sẽ đi xa hơn, trẻ em sải ngắn đi gần hơn, nên hãy nhân với sải chân thật của mình.
Vì sao điện thoại báo ít bước hơn mình nghĩ?
Thường vì điện thoại không ở trên người lúc bạn đi lại trong nhà hay trong cơ quan, nên những bước đó không được đếm. Nếu muốn so, mang điện thoại theo người cả ngày hoặc dùng thiết bị đeo, rồi lấy trung bình vài ngày.
Có cách nào ước lượng số bước mà không cần đo sải chân không?
Có thể dùng thời gian: đếm số bước trong một phút đi bình thường, rồi nhân với tổng số phút đi bộ trong ngày. Cách này không cần thước dây, nhưng phụ thuộc vào việc bạn nhớ được mình đã đi bao nhiêu phút.
Đi bao nhiêu bước mỗi ngày thì tốt cho sức khoẻ?
Đó là câu hỏi sức khoẻ, tuỳ tuổi, thể trạng và bệnh nền của từng người, nên hãy hỏi bác sĩ. Ước lượng trong bài chỉ giúp bạn biết hiện mình đi khoảng bao nhiêu và muốn thay đổi thì cần thêm bao nhiêu.