CucDai.comCực Đại
Ước lượng nhanh kiểu Fermi

Gia đình bốn người dùng bao nhiêu nước một tháng: ước lượng từ từng việc trong nhà

Ước lượng lượng nước một nhà bốn người dùng mỗi tháng bằng cách cộng từng việc: tắm, vệ sinh, giặt, nấu ăn. Cách đo vòi sen bằng xô và tự kiểm với đồng hồ nước.

Vietnamese father seen from the side filling a plastic bucket under a bathroom tap while holding a phone stopwatch face down, soft window light, tiled bathroom, medium shot

Theo một bộ giả định thông thường, một gia đình bốn người dùng khoảng 570 lít nước mỗi ngày, tức khoảng 17 mét khối mỗi tháng, trong đó tắm chiếm gần một nửa. Con số được ráp từ từng việc trong nhà: tắm, xả bồn cầu, rửa tay, nấu ăn, rửa bát, giặt và lau nhà, mỗi việc một giả định ghi rõ.

Nhà bạn có thể dùng ít hơn nhiều hoặc nhiều hơn nhiều, tuỳ thói quen và thiết bị. Điều đáng giữ là cách làm: biết mỗi việc tốn cỡ bao nhiêu, đo lại những việc lớn nhất bằng một cái xô và đồng hồ bấm giờ, rồi so với chỉ số trên đồng hồ nước để tìm chỗ lệch. Giá nước mỗi khối khác nhau theo địa phương, bạn xem trên hoá đơn hoặc trang của công ty cấp nước.

Đơn vị trước khi tính: lít, xô và mét khối

Đồng hồ nước và hoá đơn tính bằng mét khối, còn cảm giác hằng ngày thì bằng xô, chai, nồi. Nối hai thứ này lại trước, nếu không rất dễ nhầm một con số lên nghìn lần.

Vật quenDung tích khoảngĐổi ra mét khối
Chai nước lớn1,5 lít0,0015 m³
Xô nhựa thường dùng10 lít0,01 m³
Thùng phuykhoảng 200 lít0,2 m³
Một khối nước1.000 lít1 m³
Bồn chứa trên mái loại phổ biến1.000 đến 2.000 lít1 đến 2 m³

Mốc dễ nhớ nhất: một mét khối là một nghìn lít, bằng một trăm xô mười lít. Khi thấy hoá đơn ghi 17 m³, hãy hình dung một nghìn bảy trăm xô nước xách qua nhà trong một tháng, hay khoảng 57 xô mỗi ngày. Hình dung như vậy giúp con số trên giấy có trọng lượng thật.

Dung tích xô và bồn ở trên là mức thường gặp; xô nhà bạn có thể là tám hay mười hai lít. Đổ đầy chai 1,5 lít vào xô vài lần là biết. Biết dung tích xô nhà mình là bước nền cho mọi phép đo sau, vì từ đây bạn sẽ đo lưu lượng vòi, lượng nước lau nhà và nước rửa bát bằng chính cái xô đó.

Cộng từng việc trong một ngày

Anh Toàn ở Cần Thơ, nhà bốn người, ngồi liệt kê mọi việc dùng nước trong ngày và gán cho mỗi việc một con số. Đây là bộ giả định ví dụ; mỗi dòng đều có thể thay bằng số nhà bạn đo được.

ViệcGiả định (ví dụ)Lít mỗi ngày
Tắm vòi sen8 phút mỗi người, vòi chảy khoảng 9 lít mỗi phút, 4 người8 × 9 × 4 = 288
Xả bồn cầu5 lần mỗi người, khoảng 6 lít mỗi lần5 × 6 × 4 = 120
Rửa tay, đánh răng, rửa mặtkhoảng 10 lít mỗi người40
Nấu ăn và nước uốngcả nhà15
Rửa báthai bữa chính, vòi chảy liên tục40
Giặt máy4 mẻ mỗi tuần, khoảng 80 lít mỗi mẻ320 ÷ 7 ≈ 46
Lau nhà, tưới câymột xô lau, một ít tưới20
Cộngkhoảng 569, làm tròn 570

Bảng cho thấy ngay một điều: không phải mọi việc đều đáng để ý như nhau. Tắm vòi sen một mình đã là 288 trên 569 lít, khoảng 51 phần trăm. Nấu ăn và nước uống, thứ người ta hay nghĩ đến đầu tiên khi nói về nước, chỉ chiếm vài phần trăm.

Khoảng tiết kiệm và khoảng tốn nước

Một con số 570 lít dễ khiến người ta nghĩ đó là mức chuẩn. Thật ra cùng bốn người, cùng các việc như nhau, chỉ cần thói quen và thiết bị khác đi là lượng nước chênh nhau vài lần. Bảng dưới đặt hai kịch bản ví dụ ở hai đầu.

ViệcKịch bản tiết kiệmKịch bản tốn
Tắm5 phút, vòi 6 lít mỗi phút: 120 lít12 phút, vòi 10 lít mỗi phút: 480 lít
Bồn cầu4 lần, 4,5 lít mỗi lần: 72 lít6 lần, 9 lít mỗi lần: 216 lít
Rửa tay, đánh răng6 lít mỗi người: 24 lít15 lít mỗi người: 60 lít
Nấu ăn, uống10 lít20 lít
Rửa bát20 lít60 lít
Giặt3 mẻ 60 lít mỗi tuần: khoảng 26 lít7 mẻ 100 lít mỗi tuần: 100 lít
Lau nhà, tưới cây10 lít60 lít
Cộng mỗi ngàykhoảng 280 lítkhoảng 1.000 lít
Mỗi tháng 30 ngàykhoảng 8,5 m³khoảng 30 m³

Hai đầu chênh nhau khoảng ba lần rưỡi. Vì vậy khi so hoá đơn với nhà hàng xóm, chênh gấp đôi chưa chắc là có rò rỉ; có thể chỉ là một nhà tắm lâu và giặt mỗi ngày. Khoảng này cũng giúp bạn đặt nhà mình vào đâu: gần đầu tiết kiệm, ở giữa hay gần đầu tốn, rồi mới quyết định có cần thay đổi gì không.

Đổi ra tháng và ra từng người

Có số mỗi ngày rồi thì đổi ra tháng đơn giản: 569 × 30 = 17.070 lít, tức khoảng 17 mét khối. Chia cho bốn người, mỗi người khoảng 142 lít mỗi ngày, làm tròn khoảng 140 lít. Đây là con số để so: khi đọc ở đâu đó một mức dùng nước trên đầu người, nên để ý họ tính cả nhà hay chỉ cá nhân, cả việc giặt và lau hay chỉ tắm rửa.

Một chỗ hay vấp là kỳ hoá đơn không đúng 30 ngày. Nếu nhân viên ghi chỉ số cách nhau 33 ngày, lượng nước sẽ cao hơn khoảng một phần mười so với tháng 30 ngày, dù thói quen không đổi. Muốn so tháng này với tháng trước cho công bằng, chia lượng nước cho số ngày của kỳ để ra mức mỗi ngày, rồi mới so.

Một điểm cũng cần tách: nước dùng thật và nước qua đồng hồ không luôn bằng nhau. Nếu nhà có giếng khoan, hứng nước mưa để tưới cây hay rửa xe, phần đó không đi qua đồng hồ. Ngược lại, nếu có rò rỉ, đồng hồ đếm cả lượng nước không ai dùng. Ước lượng theo từng việc là cách để thấy hai con số này lệch nhau ở đâu.

Đo lưu lượng vòi sen bằng một cái xô

Vì tắm là mắt xích lớn nhất, đây là con số đáng đo thật thay vì đoán. Chỉ cần một cái xô biết dung tích và đồng hồ bấm giờ trên điện thoại.

  1. Xác định dung tích xô: đổ vào bảy chai 1,5 lít, đánh dấu mực nước, được khoảng 10,5 lít; hoặc dùng xô có vạch sẵn.
  2. Mở vòi sen ở mức bạn hay dùng khi tắm, không mở hết cỡ nếu bình thường không mở hết cỡ.
  3. Đặt xô hứng và bấm giờ cho tới khi nước chạm vạch 10 lít.
  4. Tính lưu lượng: nếu mất 70 giây, lưu lượng là 10 ÷ 70 × 60 ≈ 8,6 lít mỗi phút.
  5. Bấm giờ một lần tắm bình thường của từng người, không cần nói trước để mọi người không cố tắm nhanh hơn thường lệ.
  6. Nhân số phút với lưu lượng để ra số lít mỗi lần tắm, thay vào bảng.

Làm tương tự với vòi rửa bát: hứng một xô, bấm giờ, rồi ước số phút vòi chảy trong một lần rửa. Với máy giặt, lượng nước mỗi mẻ thường ghi trong sách hướng dẫn của máy; nếu không còn sách, cứ giữ giả định và ghi chú là chưa đo.

Kiểm lại bằng đồng hồ nước

Đọc chỉ số hai lần cách nhau đúng một tuần. Ghi chỉ số vào sáng thứ Hai, ghi lại vào sáng thứ Hai tuần sau, lấy hiệu chia bảy. Một tuần bao gồm cả ngày thường và cuối tuần nên đại diện hơn một ngày lẻ.

So với ước lượng của mình. Nếu đồng hồ cho khoảng 0,57 m³ mỗi ngày thì bảng ước lượng khớp. Nếu đồng hồ cho gấp đôi, có việc lớn bị bỏ sót hoặc có rò rỉ; nếu chỉ bằng một nửa, có lẽ bạn đã đoán thời gian tắm hay số mẻ giặt quá cao.

Thử khoá hết vòi. Buổi tối, khi không ai dùng nước, khoá mọi vòi và xem đồng hồ. Nếu bánh xe nhỏ vẫn quay hoặc chỉ số vẫn tăng sau một giờ, có rò rỉ ở đâu đó, thường là bồn cầu xả không kín hoặc ống sau đồng hồ.

Không cần đọc mỗi ngày. Đọc mỗi ngày tạo ra nhiều con số nhiễu theo ngày giặt, ngày lau nhà. Hai lần một tuần, hoặc một tuần một lần, là đủ để thấy xu hướng.

Chụp ảnh mặt đồng hồ. Thay vì chép tay, chụp ảnh mặt đồng hồ mỗi lần đọc. Ảnh lưu kèm ngày giờ nên không lo ghi nhầm chữ số hay quên mình đọc hôm nào. Đồng hồ nước thường có phần số màu đen là mét khối và phần màu đỏ là phần lẻ; nếu không rõ, xem hướng dẫn in trên hoá đơn hoặc hỏi nhân viên ghi chỉ số.

Ghi lại những ngày bất thường. Tuần có khách ở lại, tuần dọn nhà đón Tết hay tuần cả nhà đi vắng sẽ làm số đo lệch hẳn. Đánh dấu những tuần đó để không lấy chúng làm mức bình thường của nhà mình.

Muốn bớt nước thì bắt đầu từ đâu

Bảng ước lượng chỉ ra việc nào đáng sửa trước. Cách thử là thay một giả định và xem tổng thay đổi bao nhiêu, giữ các việc khác nguyên.

Thay đổi (ví dụ)Lít bớt mỗi ngàyBớt mỗi tháng khoảng
Mỗi người tắm 5 phút thay vì 8 phút3 × 9 × 4 = 1083,2 m³
Giặt 3 mẻ đầy thay vì 4 mẻ mỗi tuần80 ÷ 7 ≈ 110,3 m³
Rửa bát trong chậu thay vì để vòi chảy, giả sử bớt một nửa200,6 m³
Khoá vòi khi đánh răng, giả sử bớt 3 lít mỗi người120,4 m³

Kết quả cho thấy rút ngắn thời gian tắm có tác dụng lớn hơn cả ba việc kia cộng lại. Đây là lý do nên ước lượng trước khi bắt tay tiết kiệm: nhiều nhà dồn sức vào việc nhỏ như nước nấu ăn mà bỏ qua việc lớn. Con số bớt được là ước lượng theo giả định ví dụ; muốn biết thật, đọc đồng hồ trước và sau khi đổi thói quen một tuần.

Câu hỏi thường gặp

Một khối nước bằng bao nhiêu lít?

Một mét khối nước bằng một nghìn lít, tương đương một trăm xô mười lít hoặc khoảng 667 chai một lít rưỡi. Đồng hồ nước và hoá đơn tính bằng mét khối, nên đổi sang lít giúp dễ hình dung lượng nước dùng mỗi ngày.

Mỗi người dùng khoảng bao nhiêu lít nước một ngày là bình thường?

Không có một con số đúng cho mọi nhà vì thói quen tắm, giặt và thiết bị rất khác nhau. Theo bộ giả định trong bài thì khoảng 140 lít mỗi người. Cách tốt nhất là đọc đồng hồ một tuần rồi chia cho số người và số ngày.

Vì sao hoá đơn tháng này cao hơn tháng trước dù không dùng thêm?

Hãy xem số ngày của kỳ ghi chỉ số, vì kỳ dài hơn thì nước nhiều hơn. Nếu số ngày như nhau, thử khoá hết vòi và quan sát đồng hồ để kiểm tra rò rỉ, thường gặp ở bồn cầu xả không kín.

Có cần đo tất cả các việc dùng nước không?

Không cần. Chỉ nên đo một hai việc lớn nhất, thường là tắm và giặt, vì chúng quyết định phần lớn tổng số. Các việc nhỏ như nấu ăn có lệch gấp đôi thì tổng cũng chỉ thay đổi rất ít.

Ước lượng này có dùng để tính tiền nước được không?

Dùng để hình dung thì được: nhân số mét khối ước lượng với giá trên hoá đơn của nhà bạn. Nhưng số tiền phải trả là theo chỉ số đồng hồ và biểu giá của công ty cấp nước, có thể chia bậc theo mức dùng, nên xem hoá đơn thật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138