CucDai.comCực Đại
Cảm nhận số lớn

Sau nghìn tỷ là gì: triệu tỷ, tỷ tỷ, googol và cách gọi tên các số khổng lồ

Sau nghìn tỷ là triệu tỷ (15 chữ số 0), rồi tỷ tỷ (18 chữ số 0). Tiếng Việt ghép tên các bậc nhỏ lại; googol là 1 và 100 chữ số 0. Bảng tên gọi và cách đọc.

Vietnamese child lying on a woven mat on a rooftop at night looking up at a starry sky, seen from behind, faint warm lamp glow, wide shot

Sau nghìn tỷ (12 chữ số 0) là triệu tỷ (15 chữ số 0), rồi tỷ tỷ (18 chữ số 0), nghìn tỷ tỷ (21 chữ số 0) và cứ thế ghép tiếp. Tiếng Việt không có tên riêng cho những bậc này mà ghép tên các bậc nhỏ hơn lại, nên về nguyên tắc có thể gọi tên mọi số, chỉ là tên càng lúc càng dài. Googol là một số có tên riêng nổi tiếng: số 1 theo sau bởi 100 chữ số 0.

Bài này đưa ra bảng tên gọi từ nghìn đến tỷ tỷ, quy tắc ghép tên cho khỏi nhầm, cách đọc một số có mười tám chữ số, và kể vì sao những cái tên như googol ra đời. Cuối bài là vài con số khổng lồ có thật mà bạn tự tính được, để thấy các bậc này không chỉ có trong sách. Bạn không cần giỏi toán để đọc tiếp, chỉ cần biết đếm số chữ số 0 và chịu khó cộng vài phép tính nhỏ.

Bảng tên gọi từ nghìn đến tỷ tỷ

Mỗi dòng gấp dòng trước 1.000 lần. Cột lũy thừa giúp bạn đếm số chữ số 0 mà không phải viết ra chuỗi số dài. Cột tiếng Anh theo cách dùng hiện đại.

Tên tiếng ViệtViết dạng lũy thừaSố chữ số 0Tiếng Anh
nghìn10 mũ 33thousand
triệu10 mũ 66million
tỷ10 mũ 99billion
nghìn tỷ10 mũ 1212trillion
triệu tỷ10 mũ 1515quadrillion
tỷ tỷ10 mũ 1818quintillion
nghìn tỷ tỷ10 mũ 2121sextillion

Nhìn bảng sẽ thấy tiếng Việt chỉ cần ba từ gốc là nghìn, triệu, tỷ để gọi tên mọi bậc. Tiếng Anh thì phải nghĩ ra tên mới cho mỗi bậc, dựa trên tiền tố La-tinh chỉ số thứ tự. Mỗi cách có cái lợi riêng, và không cách nào đúng hơn cách nào: cách ghép của tiếng Việt không bao giờ hết tên, còn tên riêng của tiếng Anh gọn hơn khi số rất lớn.

Trong đời sống, số tiền hay số người hầu như không vượt quá bậc nghìn tỷ. Từ triệu tỷ trở lên, bạn chủ yếu gặp trong khoa học, tin học hay các bài toán đếm cách sắp xếp.

Quy tắc ghép tên cho khỏi nhầm

Bậc lớn nhất đứng cuối. Theo thói quen tiếng Việt, ta nói "nghìn tỷ", "triệu tỷ", không nói "tỷ nghìn". Tên đứng sau là đơn vị lớn, tên đứng trước là số lượng của đơn vị đó. "Triệu tỷ" là một triệu cái tỷ, cũng như "nghìn tỷ" là một nghìn cái tỷ. Hiểu theo cách đó thì tên ghép dài đến đâu cũng tự giải nghĩa được.

Triệu tỷ và tỷ triệu bằng nhau về giá trị. Một triệu nhân một tỷ hay một tỷ nhân một triệu đều ra 10 mũ 15. Nhưng cách nói "tỷ triệu" lạ tai và dễ gây hiểu nhầm, nên dùng thống nhất "triệu tỷ".

Cộng số chữ số 0 để biết bậc. Nghìn có 3, triệu có 6, tỷ có 9. Ghép "nghìn tỷ tỷ" thì cộng 3 + 9 + 9 ra 21 chữ số 0. Đây là cách kiểm nhanh nhất khi gặp một tên ghép dài.

Tránh ghép quá ba tên. Về lý thuyết vẫn ghép được "triệu tỷ tỷ tỷ", nhưng không ai nghe mà hình dung nổi. Khi vượt quá bậc tỷ tỷ, nên chuyển sang viết 10 mũ n, gọn và không ai nhầm.

Đọc một số có mười chín chữ số

Lấy số cách xếp 20 học sinh thành một hàng, một số có mười chín chữ số, sẽ nói thêm ở mục sau. Khi viết liền với dấu chấm ngăn lớp, nó bắt đầu bằng 2.432.902 và kết thúc bằng 176.640.000. Đọc số này theo các bước dưới đây.

  1. Tách lớp ba chữ số từ phải sang. Số này có bảy lớp: 2 | 432 | 902 | 008 | 176 | 640 | 000.
  2. Gọi tên lớp từ phải sang: đơn vị, nghìn, triệu, tỷ, nghìn tỷ, triệu tỷ, tỷ tỷ. Lớp ngoài cùng bên trái, chữ số 2, là lớp tỷ tỷ.
  3. Đọc từ trái sang: "hai tỷ tỷ, bốn trăm ba mươi hai triệu tỷ, chín trăm linh hai nghìn tỷ, không trăm linh tám tỷ, một trăm bảy mươi sáu triệu, sáu trăm bốn mươi nghìn".
  4. Bỏ lớp đơn vị vì toàn chữ số 0.
  5. Nếu chỉ cần cảm nhận, làm tròn: "khoảng 2,4 tỷ tỷ", hoặc viết 2,4 × 10 mũ 18.

Bạn sẽ thấy câu đọc đầy đủ dài và khó theo dõi. Đó là lý do người làm khoa học chuyển sang dạng 10 mũ n khi số vượt quá vài lớp. Trong lời nói hằng ngày, "khoảng hai phẩy bốn tỷ tỷ" là đủ để người nghe biết số lớn cỡ nào.

Googol và googolplex: những cái tên sinh ra để vui

Googol là số 1 theo sau bởi 100 chữ số 0, tức 10 mũ 100. Theo câu chuyện thường được kể, cái tên này do một cậu bé, cháu của một nhà toán học Mỹ, nghĩ ra khi được hỏi nên gọi một số rất rất lớn là gì. Nhà toán học dùng nó trong một cuốn sách phổ biến kiến thức, và từ đó cái tên lan rộng.

Googolplex còn lớn hơn nhiều: là 10 mũ googol, tức số 1 theo sau bởi một googol chữ số 0. Số này lớn đến mức không thể viết ra đầy đủ, vì số chữ số 0 cần viết đã là googol, nhiều hơn mọi thứ ta có thể đếm được.

Hai cái tên này không dùng để đo thứ gì trong đời sống. Giá trị của chúng là cho thấy số không có điểm dừng: bạn luôn có thể nhân thêm, ghép thêm, đặt thêm tên. Với học sinh, câu hỏi "số lớn nhất là số nào?" là cửa vào rất hay, vì em nào cũng có sẵn một câu trả lời và hầu hết đều sẵn lòng tranh luận. Câu trả lời đúng là không có số lớn nhất, vì lấy bất kỳ số nào cộng thêm một là ra số lớn hơn.

Vài con số khổng lồ có thật mà bạn tự tính được

Thay vì kể những con số thống kê khó kiểm, đây là những số khổng lồ đến từ phép đếm cách sắp xếp. Bạn tự tính được bằng máy tính hoặc bảng tính, bằng cách nhân 1 × 2 × 3 × … tới số người.

Câu hỏiPhép tínhKết quả khoảng
Xếp 10 bạn thành một hàng có bao nhiêu cách1 × 2 × … × 103,6 triệu cách
Xếp 13 bạn thành một hàng1 × 2 × … × 136,2 tỷ cách
Xếp 20 bạn thành một hàng1 × 2 × … × 202,4 tỷ tỷ cách
Xếp 25 bạn thành một hàng1 × 2 × … × 2515,5 triệu tỷ tỷ cách, tức khoảng 1,55 × 10 mũ 25

Chỉ thêm vài người mà số cách tăng vọt qua nhiều bậc. Một lớp 25 học sinh, nếu mỗi giây đổi một cách xếp hàng, thì thử hết các cách mất khoảng 490 triệu tỷ năm. Đây là ví dụ hay để học sinh thấy số khổng lồ không phải chuyện xa xôi: chúng xuất hiện ngay trong lớp học, khi đếm số cách sắp xếp.

Để kiểm phép tính, bạn có thể dùng hàm tính giai thừa của bảng tính (thường tên là FACT). Với 20 bạn, kết quả có bảy lớp 2 | 432 | 902 | 008 | 176 | 640 | 000, đúng con số ta đã đọc ở mục trước.

Hoạt động trên lớp: ghép tên và kiểm số chữ số 0

Thầy Long dạy Toán lớp 6 ở Hải Phòng dùng hoạt động này trong mười lăm phút đầu một tiết ôn tập. Mỗi nhóm cần giấy, bút và một máy tính cầm tay. Không có điểm, chỉ có nhóm nào giải thích được cách làm.

  1. Thầy đọc một tên ghép, ví dụ "nghìn triệu tỷ". Các nhóm cộng số chữ số 0: 3 + 6 + 9 ra 18. Vậy đó chính là tỷ tỷ, chỉ là gọi theo cách khác.
  2. Các nhóm đổi vai: mỗi nhóm tự nghĩ ra một tên ghép rồi đố nhóm bên cạnh. Nhóm nhận đố phải nói ra số chữ số 0 và tên gọi gọn nhất.
  3. Thầy đưa một số viết dạng 10 mũ n, ví dụ 10 mũ 21. Các nhóm tìm cách gọi bằng tiếng Việt: nghìn tỷ tỷ.
  4. Cả lớp thảo luận: tên ghép nào nghe dễ hiểu nhất, tên nào gây rối? Vì sao người ta thống nhất đặt bậc lớn ở cuối?
  5. Kết thúc bằng câu hỏi mở: "Nếu được đặt tên riêng cho 10 mũ 15, em sẽ đặt là gì?". Những cái tên học sinh nghĩ ra thường rất vui, và chính chúng giúp các em nhớ.

Điều học sinh mang về sau hoạt động không phải danh sách tên, mà là phép cộng số chữ số 0. Với phép cộng đó, em nào cũng tự giải mã được mọi tên ghép mình gặp sau này, kể cả những tên chưa từng nghe.

Không cần nhớ gì trong số này

Có người lo phải thuộc hết tên các bậc số mới "giỏi số". Thật ra để cảm nhận và dùng số lớn, bạn chỉ cần nhớ rất ít.

  • Không cần thuộc tên tiếng Anh từ quintillion trở lên; khi gặp, tra bảng là đủ.
  • Không cần đọc trôi chảy số có gần hai mươi chữ số; viết 10 mũ n hoặc làm tròn là cách người làm nghề vẫn dùng.
  • Không cần nhớ googol bằng bao nhiêu chữ số 0 trừ khi bạn thích; nó là chuyện vui, không phải kiến thức nền.
  • Cần nhớ: ba từ gốc nghìn, triệu, tỷ, mỗi bậc gấp 1.000, và cách cộng số chữ số 0 khi ghép tên.

Bốn dòng trên là toàn bộ "kiến thức tối thiểu". Với chúng, bạn gọi tên được mọi số, kiểm được mọi tên ghép, và biết khi nào nên chuyển sang lũy thừa của 10 cho gọn.

Nếu muốn tự kiểm mình đã nắm chưa, thử trả lời không cần tra: "nghìn triệu" bằng bậc nào, và một trăm triệu tỷ có bao nhiêu chữ số 0? Đáp án là tỷ, và 17. Trả lời được hai câu này là bạn đã có đủ công cụ.

Câu hỏi thường gặp

Sau nghìn tỷ là số gì?

Sau nghìn tỷ là triệu tỷ, tức một nghìn lần nghìn tỷ, có 15 chữ số 0. Tiếp theo là tỷ tỷ với 18 chữ số 0. Tiếng Việt ghép tên các bậc nghìn, triệu, tỷ lại để gọi tên các số lớn hơn.

Triệu tỷ có bao nhiêu chữ số 0?

Triệu tỷ có 15 chữ số 0, vì triệu có 6 chữ số 0 và tỷ có 9, cộng lại là 15. Trong tiếng Anh, số này gọi là quadrillion, viết gọn là 10 mũ 15.

Googol là gì?

Googol là tên gọi của số 1 theo sau bởi 100 chữ số 0, tức 10 mũ 100. Cái tên ra đời như một trò vui để gọi một số rất lớn, không dùng để đo thứ gì trong đời sống hằng ngày.

Có số lớn nhất không?

Không có. Lấy bất kỳ số nào rồi cộng thêm một là ra số lớn hơn. Những cái tên như googol hay googolplex chỉ là số rất lớn có tên riêng, không phải điểm dừng của dãy số.

Nên nói triệu tỷ hay tỷ triệu?

Nên nói triệu tỷ. Về giá trị hai cách bằng nhau, nhưng thói quen tiếng Việt là đặt bậc lớn nhất ở cuối, như nghìn tỷ, triệu tỷ. Nói tỷ triệu nghe lạ và dễ làm người nghe phải dừng lại suy nghĩ.

Số tỷ tỷ có gặp trong đời thường không?

Hiếm khi gặp ở tiền bạc hay dân số, nhưng gặp khá thường trong các bài toán đếm cách sắp xếp. Ví dụ số cách xếp 20 người thành một hàng là khoảng 2,4 tỷ tỷ, bạn có thể tự kiểm bằng hàm giai thừa của bảng tính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138