Lượng sơn cần mua bằng diện tích tường nhân số lớp, chia cho độ phủ mỗi lít ghi trên vỏ thùng, rồi cộng khoảng một phần mười cho hao hụt. Một phòng 4 m × 5 m, tường cao 3 m có khoảng 49 m² tường sau khi trừ cửa; sơn hai lớp với độ phủ ví dụ 10 m² mỗi lít một lớp thì cần khoảng 10 đến 11 lít sơn phủ.
Đây là phép tính nhỏ nhưng sai một bước là thiếu sơn giữa chừng, hoặc thừa cả thùng nằm góc nhà. Phần dễ sai không phải phép nhân mà là ước kích thước phòng khi không mang thước, quên trừ hoặc trừ quá tay phần cửa, và tin rằng một lớp là đủ. Phần dưới chỉ cách ước kích thước bằng vật có sẵn trong phòng, bảng tính mẫu, những tình huống phải mua thêm, và cách làm tròn khi cửa hàng chỉ bán thùng cỡ cố định.
Ước kích thước phòng mà không cần thước dây
Cách nhanh nhất là đếm thứ đã có kích thước đều nhau. Gạch lát nền là thước có sẵn: nếu phòng lát gạch 60 cm × 60 cm và dọc một bức tường bạn đếm được 8 viên rưỡi, chiều dài tường là 8,5 × 0,6 = 5,1 m. Gạch 50 cm hay 80 cm cũng làm y như vậy; chỉ cần đo một viên một lần, hoặc hỏi người trong nhà loại gạch đã mua.
Chiều cao tường khó đếm hơn. Một mốc tiện là khung cửa đi, thường cao khoảng 2,1 đến 2,2 m. Đứng xa nhìn xem từ đỉnh cửa lên trần còn bao nhiêu, so với chiều cao cửa: nếu phần trên cửa khoảng bằng một phần ba chiều cao cửa thì tường cao khoảng 2,2 + 0,7, tức gần 3 m. Cách này đủ cho việc mua sơn, không đủ cho việc đặt đồ gỗ đóng sẵn.
Nếu không có gạch đều, hãy dùng bước chân đã hiệu chỉnh. Đi mười bước trên đoạn biết trước độ dài, chẳng hạn mười viên gạch ngoài hành lang, chia ra độ dài một bước của mình. Bước chân mỗi người một khác nên đừng dùng con số "một bước bằng nửa mét" của ai khác; bước của người lớn có thể dài hơn thế khá nhiều.
Bảng tính mẫu cho một căn phòng
Tình huống giả định: anh Tùng ở Bắc Ninh muốn sơn lại phòng ngủ trước Tết. Phòng 4 m × 5 m, tường cao 3 m, một cửa đi và hai cửa sổ. Độ phủ trong bảng là con số ví dụ; con số thật đọc trên vỏ thùng loại sơn anh chọn.
| Bước | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Chu vi phòng | (4 + 5) × 2 | 18 m |
| Diện tích bốn bức tường | 18 × 3 | 54 m² |
| Trừ cửa đi | khoảng 0,9 × 2,2 | khoảng 2 m² |
| Trừ hai cửa sổ | khoảng 1,2 × 1,2 mỗi cái | khoảng 3 m² |
| Diện tích cần sơn | 54 − 2 − 3 | 49 m² |
| Hai lớp sơn phủ | 49 × 2 | 98 m² lượt sơn |
| Chia độ phủ ví dụ 10 m² mỗi lít | 98 ÷ 10 | khoảng 9,8 lít |
| Cộng hao hụt khoảng 10% | 9,8 × 1,1 | khoảng 10,8 lít |
Nếu cửa hàng bán thùng 5 lít, anh cần hai thùng là 10 lít, thiếu một chút, nên mua hai thùng lớn cộng một lon nhỏ, hoặc ba thùng nếu muốn để dành phần dư cho việc dặm vá sau này. Sơn cùng màu pha ở hai lần khác nhau có thể lệch tông nhẹ, nên mua đủ một lần thường đỡ phiền hơn là thiếu rồi đi mua thêm.
Trừ cửa thế nào cho đúng
Cửa đi và cửa sổ lớn thì trừ. Mỗi cửa đi khoảng 2 m², cửa sổ lớn có thể 1,5 đến 3 m². Một phòng nhiều cửa kính mà không trừ có thể mua dư vài lít.
Ô nhỏ thì đừng trừ. Ổ điện, công tắc, ô thông gió nhỏ chỉ vài phần trăm mét vuông. Bỏ qua chúng không làm thay đổi số thùng, mà phần không trừ đó bù cho chỗ góc cạnh tốn sơn hơn.
Đừng trừ phần tủ che nếu sẽ dời tủ. Nhiều người trừ luôn phần tường sau tủ quần áo, rồi khi dời tủ thấy một mảng tường cũ. Chỉ trừ khi chắc chắn tủ đóng liền và không bao giờ dời.
Khung cửa và phào chỉ tính riêng. Những chỗ này thường dùng loại sơn khác hoặc màu khác. Tính chung với tường làm số lít sai ở cả hai loại.
Cửa mở ra hành lang có sơn hai mặt tường không? Nếu bạn sơn cả bức tường phía ngoài, đó là một mặt tường khác, tính riêng diện tích của nó. Đừng nhân đôi diện tích chỉ vì tường có hai mặt.
Phòng có cửa kính chiếm gần hết một mặt tường. Khi đó đừng trừ theo mức chung một phần mười; đo hoặc đếm gạch bề rộng mảng kính rồi trừ riêng. Một mảng kính 3 m × 2,5 m đã là 7,5 m², gần một phần sáu diện tích tường của phòng ví dụ.
Mấy lớp là đủ, và khi nào phải thêm
Ước lượng ở trên giả định hai lớp sơn phủ trên một nền tường cũ còn tốt, cùng tông màu. Hai lớp là mức người làm nghề hay dùng vì lớp đầu thường để lộ vệt lăn và chỗ loang, lớp thứ hai mới đều màu. Một lớp có thể trông ổn lúc ướt, khô rồi mới thấy chỗ đậm chỗ nhạt.
Có ba tình huống thường phải tính thêm. Thứ nhất, đổi từ màu đậm sang màu nhạt, chẳng hạn từ xanh đậm sang trắng kem: lớp cũ hay "ăn" lên, có khi cần lớp thứ ba. Thứ hai, tường mới trát hoặc tường đã bong tróc cạo lại: bề mặt hút sơn nhiều hơn, cần sơn lót trước. Thứ ba, tường có vết ố, vết nước: cần xử lý chỗ đó trước, sơn đè lên thường vẫn loang ra.
Sơn lót tính giống sơn phủ nhưng thường một lớp: 49 m² chia độ phủ của loại sơn lót đó. Với độ phủ ví dụ 10 m² mỗi lít, cần khoảng 5 lít. Nếu không chắc tường có cần lót không, hỏi người bán hoặc thợ sau khi họ xem tường; đó là câu hỏi về vật liệu, không phải câu hỏi ước lượng.
Những lý do mua thiếu hay gặp nhất
Ước sai lượng sơn hiếm khi do nhân sai. Nó thường đến từ những giả định ngầm mà người ta không ghi ra. Soát danh sách này trước khi ra cửa hàng.
- Quên trần nhà. Trần phòng 4 × 5 m là thêm 20 m², sơn hai lớp với độ phủ ví dụ trên là thêm khoảng 4 lít, gần một thùng nhỏ.
- Dùng độ phủ lý tưởng trên vỏ thùng cho tường sần. Con số trên vỏ thường đo trên bề mặt phẳng nhẵn; tường sần, tường gai tốn hơn.
- Ước chiều cao bằng chiều cao nhà ở nơi khác. Nhà phố có tầng cao, phòng chung cư thấp hơn; ước theo khung cửa trong chính phòng đó.
- Không tính phần lăn thử, phần còn đọng trong khay, trên con lăn. Một phần mười hao hụt là để dành cho những thứ đó.
- Tính một lớp vì "sơn loại tốt phủ một lớp là đủ". Có thể đúng với vài trường hợp, nhưng ước theo hai lớp rồi còn dư thì vẫn đỡ hơn thiếu giữa chừng.
Câu tự hỏi để kiểm con số cuối cùng: số lít mình định mua chia cho diện tích tường là bao nhiêu lít mỗi mét vuông? Với hai lớp sơn và độ phủ ví dụ 10 m² mỗi lít, kết quả nên quanh mức khoảng 0,2 lít mỗi mét vuông tường. Nếu con số của bạn ra 0,05 hay 0,6 thì gần như chắc đã nhầm một bước ở đâu đó.
Ước nhanh trong đầu khi đang đứng ở cửa hàng
Không phải lúc nào cũng có giấy bút. Một cách nhẩm rất gọn: diện tích bốn bức tường gần bằng chu vi nhân chiều cao, và với phòng ở có cửa bình thường, trừ cửa đi cửa sổ khoảng 10% là đủ gần. Phòng 4 × 5 m cao 3 m: chu vi 18, nhân 3 được 54, bớt khoảng một phần mười còn khoảng 49.
Hai lớp nghĩa là nhân đôi: khoảng 100 m² lượt sơn. Chia cho độ phủ trên vỏ thùng, chẳng hạn 10, được 10 lít. Cộng hao hụt thành khoảng 11 lít. Toàn bộ phép nhẩm chỉ gồm một phép cộng, hai phép nhân và một phép chia cho số tròn, làm được trong khi người bán đang pha màu.
Nếu độ phủ trên vỏ thùng ghi theo một khoảng, chẳng hạn từ 8 đến 12 m² mỗi lít, hãy dùng số thấp hơn cho tường cũ hoặc tường sần, số cao hơn cho tường phẳng đã lót. Dùng số thấp thì có thể dư, nhưng dư một ít sơn để dặm vết trầy sau này cũng không phí.
Làm tròn theo cỡ thùng có bán
Ước lượng ra 10,8 lít nhưng không cửa hàng nào bán đúng 10,8 lít. Bước cuối là ghép các cỡ thùng có sẵn. Giả định cửa hàng bán ba cỡ: lon 1 lít, thùng 5 lít, thùng 18 lít. Đây là cỡ ví dụ, cỡ thật mỗi hãng một khác.
| Cách ghép | Tổng | So với 10,8 lít cần | Nhận xét |
|---|---|---|---|
| Hai thùng 5 lít | 10 lít | thiếu khoảng 0,8 lít | Đủ nếu tường phẳng, lót tốt, không hao nhiều |
| Hai thùng 5 lít và một lon 1 lít | 11 lít | dư khoảng 0,2 lít | Sát nhất, nhưng lon nhỏ thường đắt hơn tính theo lít |
| Ba thùng 5 lít | 15 lít | dư khoảng 4 lít | Dư nhiều, hợp nếu sẽ sơn thêm trần hoặc hành lang |
| Một thùng 18 lít | 18 lít | dư khoảng 7 lít | Chỉ hợp khi sơn nhiều phòng cùng màu |
Cách chọn hợp lý là gộp mọi bề mặt cùng màu trước rồi mới ghép thùng. Nếu phòng ngủ và hành lang dùng cùng một màu, cộng diện tích hai chỗ lại rồi tính một lần; thùng lớn khi đó có thể vừa vặn hơn hai ba thùng nhỏ. Nhiều cửa hàng cho đổi thùng chưa mở, nên hỏi trước chính sách đổi trả: biết được điều đó, bạn có thể mua dư một thùng cho yên tâm rồi trả lại nếu không dùng, thay vì phải chạy đi mua thêm giữa chừng và lo lệch màu.
Câu hỏi thường gặp
Một phòng ngủ thường cần khoảng bao nhiêu lít sơn?
Một phòng khoảng 4 × 5 m, tường cao 3 m có khoảng 49 m² tường. Sơn hai lớp với độ phủ ví dụ 10 m² mỗi lít một lớp cần khoảng 10 đến 11 lít sơn phủ, chưa tính trần và sơn lót. Con số thật phụ thuộc độ phủ ghi trên loại sơn bạn chọn.
Có cần trừ diện tích cửa đi và cửa sổ không?
Nên trừ cửa đi và cửa sổ lớn vì mỗi cái chiếm từ khoảng 1,5 đến 3 m². Ổ điện, công tắc, ô thoáng nhỏ thì bỏ qua, phần đó vừa đủ bù cho các góc cạnh tốn sơn hơn phần tường phẳng.
Sơn một lớp có đủ không?
Thường nên tính hai lớp phủ, vì lớp đầu dễ để lộ vệt lăn và chỗ loang. Đổi từ màu đậm sang màu nhạt có khi cần lớp thứ ba. Ước theo hai lớp rồi dư thì tốt hơn là thiếu sơn giữa chừng phải mua thêm khác mẻ màu.
Làm sao biết chiều dài tường khi không mang thước?
Đếm viên gạch lát nền dọc chân tường rồi nhân với cạnh một viên, chẳng hạn 8,5 viên gạch 60 cm là 5,1 m. Nếu không có gạch đều, dùng bước chân đã đo trước trên một đoạn biết độ dài.
Hao hụt khi sơn nên cộng thêm bao nhiêu?
Một mốc dễ dùng là khoảng một phần mười, để bù sơn đọng trong khay, trên con lăn, phần lăn thử và chỗ tường hút sơn hơn dự kiến. Tường sần hoặc tường cũ có thể cần dư hơn, hỏi người bán sau khi họ biết tình trạng tường.
Mua dư sơn có phí không?
Một ít sơn dư cùng mẻ màu rất có ích để dặm vết trầy, vết bẩn về sau, vì sơn mua lại sau này có thể lệch tông. Chỉ nên tránh mua dư cả thùng lớn do quên trừ cửa hoặc nhân nhầm số lớp.