CucDai.comCực Đại
Ước lượng trong đời thường

Ước lượng thời gian đi đường: cộng đèn đỏ, đoạn tắc và gửi xe, đừng chỉ chia tốc độ

Đổi tốc độ ra số phút mỗi km, cộng thêm đèn đỏ, đoạn tắc, gửi xe và một khoản dự phòng. Kèm cách ghi lại chuyến đi của chính mình để ước lần sau sát hơn.

Young Vietnamese woman on a motorbike waiting at a busy city intersection at dusk, seen from behind, blurred traffic lights and warm headlights around

Thời gian đi đường thực tế bằng thời gian chạy theo tốc độ cộng với những khoản "đứng yên": đèn đỏ, đoạn tắc, gửi xe, đi bộ vào cửa. Trong phố, những khoản đứng yên này thường chiếm một phần ba đến một nửa tổng thời gian. Đi xe máy 12 km trong thành phố ước được khoảng 40 phút, dù chạy ở 30 km/h chỉ cần 24 phút.

Mẹo nhanh nhất là đổi tốc độ ra số phút cho mỗi kilômét: 30 km/h là 2 phút mỗi km, 20 km/h là 3 phút mỗi km, đi bộ khoảng 5 km/h là khoảng 12 phút mỗi km. Phần dưới có bảng đổi sẵn, cách cộng từng khoản, lý do bạn hay đến muộn dù đã tính, và cách tự hiệu chỉnh bằng số liệu chính chuyến đi của mình.

Đổi tốc độ ra phút mỗi kilômét

Chia quãng đường cho tốc độ thì phải làm phép chia, khó nhẩm. Đổi tốc độ ra số phút cho một kilômét thì chỉ còn phép nhân. Công thức: số phút mỗi km = 60 chia cho tốc độ tính bằng km/h.

Cách đi (giả định)Tốc độ khoảngPhút mỗi km10 km mất
Đi bộ thong thả4 km/h15150 phút
Đi bộ nhanh5 km/h12120 phút
Xe đạp15 km/h440 phút
Xe máy trong phố đông, đã tính dừng20 km/h330 phút
Xe máy đường thoáng30 km/h220 phút
Ô tô đường ngoài đô thị60 km/h110 phút

Tốc độ trong bảng là giả định để minh hoạ, không phải tốc độ cho phép hay tốc độ đo được ở đâu cả. Điều đáng nhớ là quy tắc: tốc độ giảm từ 30 xuống 20 km/h thì thời gian không tăng thêm một phần ba mà tăng thêm một nửa, từ 2 lên 3 phút mỗi km. Tốc độ càng thấp, mỗi km/h mất đi càng tốn nhiều phút.

Bảng này cũng giúp đổi chiều ngược lại. Bạn biết mình có 30 phút và đi xe máy trong phố đông, khoảng 3 phút mỗi km, thì đi được khoảng 10 km, trừ thêm vài phút cho hai đầu chuyến đi. Câu hỏi "chỗ này có kịp không" trả lời được trong vài giây, không cần mở ứng dụng, và đủ để biết nên gọi xe hay tự đi.

Cộng từng khoản cho một chuyến đi cụ thể

Tình huống giả định: chị Lan ở TP Hồ Chí Minh nhận việc mới, đi xe máy khoảng 12 km mỗi chiều. Trước ngày đầu tiên, chị ước như sau.

  1. Quãng chạy: 12 km ở khoảng 30 km/h, tức 2 phút mỗi km, được 12 × 2 = 24 phút.
  2. Đèn đỏ: trên đường có khoảng 10 nút giao có đèn. Không phải đèn nào cũng đỏ; giả định trung bình mỗi nút mất khoảng 40 giây chờ. 10 × 40 = 400 giây, khoảng 7 phút.
  3. Đoạn hay tắc: khoảng 1 km gần chợ, xe chỉ nhích khoảng 10 km/h, tức 6 phút cho km đó thay vì 2 phút. Phải cộng thêm 6 − 2 = 4 phút.
  4. Hai đầu chuyến đi: dắt xe ra khỏi nhà, gửi xe ở công ty, đi bộ lên văn phòng, khoảng 5 phút.
  5. Cộng lại: 24 + 7 + 4 + 5 = 40 phút. Chị ghi "khoảng 40 phút" và quyết định đi sớm hơn thế, xem mục dự phòng ở dưới.

Để ý rằng nếu chỉ lấy 12 km chia cho 30 km/h, chị sẽ nghĩ đi mất 24 phút và đến muộn gần 20 phút ngay ngày đầu. Phần chạy chỉ chiếm 24 trên 40 phút, khoảng 60%; phần còn lại là thời gian xe đứng hoặc người đi bộ. Đó là lý do phép chia đơn giản luôn cho số quá lạc quan trong thành phố.

Vì sao tốc độ trung bình không phải trung bình cộng

Một lỗi rất phổ biến: đi một đoạn đường ở 30 km/h, về cùng đoạn đường ở 20 km/h, rồi nghĩ tốc độ trung bình cả đi lẫn về là 25 km/h. Thực ra chậm hơn thế. Lấy ví dụ đoạn đường 12 km: lượt đi mất 12 × 2 = 24 phút, lượt về mất 12 × 3 = 36 phút. Tổng 24 km trong 60 phút, tức đúng 24 km/h, không phải 25.

Lý do là bạn ở trên đường lâu hơn trong lúc chạy chậm, nên tốc độ chậm "được tính" nhiều hơn. Quy tắc dễ nhớ: muốn trung bình theo quãng đường thì cộng số phút, đừng cộng tốc độ. Đổi sang phút mỗi km như bảng trên là tránh được lỗi này một cách tự nhiên, vì phút thì cộng thẳng được.

Lỗi này còn có dạng khác: một đoạn đường cao tốc chạy nhanh không bù được đoạn tắc dài. Chạy nhanh hơn trên đoạn thoáng chỉ tiết kiệm vài phút, còn một km kẹt xe có thể ngốn mười phút. Muốn đến sớm, tránh đoạn tắc có lợi hơn nhiều so với chạy nhanh ở đoạn thoáng, và an toàn hơn.

Khoản dự phòng: tính bao nhiêu là vừa

Đừng dùng con số trung bình để hẹn giờ. Nếu trung bình bạn đi mất 40 phút, nghĩa là khoảng một nửa số ngày bạn đi lâu hơn 40 phút. Hẹn giờ theo trung bình là chấp nhận đến muộn khoảng một nửa số lần.

Nhìn vào ngày chậm, không phải ngày đẹp. Ghi lại mười chuyến, bỏ chuyến chậm nhất vì sự cố hiếm, lấy chuyến chậm thứ hai làm mốc. Nếu chuyến đó mất 52 phút, hãy xuất phát trước giờ hẹn khoảng 52 phút cho việc quan trọng.

Dự phòng theo tỉ lệ, không theo số cố định. Chuyến 15 phút thêm 5 phút là đủ; chuyến hai tiếng mà chỉ thêm 5 phút thì quá ít. Một mốc dễ dùng là thêm khoảng một phần tư đến một phần ba thời gian ước lượng cho chuyến quen trong phố.

Cộng thêm cho thời tiết và giờ đặc biệt. Trời mưa, chiều thứ Sáu, ngày trước kỳ nghỉ, tan trường. Đây không phải sự cố hiếm; chúng lặp lại hằng tuần, nên tính vào ước lượng của những ngày đó.

Đến sớm cũng có giá. Dự phòng quá nhiều làm mất thời gian mỗi ngày. Với việc không quan trọng giờ giấc, dùng trung bình là đủ; chỉ dùng mốc ngày chậm cho phỏng vấn, chuyến bay, buổi thi.

Tự ghi số liệu chuyến đi của mình

Ước lượng tốt nhất cho tuyến đường của bạn là số liệu của chính bạn. Một tuần ghi chép đơn giản đã đủ để ước sát hơn bất cứ quy tắc chung nào.

  • Mỗi ngày ghi ba thứ: giờ ra khỏi cửa, giờ ngồi vào chỗ làm, thời tiết hoặc chuyện bất thường nếu có.
  • Sau năm ngày, tính số phút mỗi km của riêng bạn: lấy tổng số phút chia tổng số km. Ví dụ năm chuyến 12 km tổng cộng 205 phút thì 205 ÷ 60 km khoảng 3,4 phút mỗi km.
  • Tách riêng ngày mưa hoặc giờ cao điểm nếu chúng khác hẳn, đừng gộp vào một con số.
  • Dùng con số đó cho tuyến đường mới tương tự: đi 8 km trong cùng thành phố, giờ tương tự thì khoảng 8 × 3,4, tức khoảng 27 phút, cộng thêm hai đầu chuyến đi.

Ứng dụng bản đồ cũng đưa ra một con số dự kiến, và đó là nguồn tham khảo tốt. Nhưng con số ấy không biết bạn mất bao lâu để tìm chỗ gửi xe, có đi đường tắt quen hay không, và bạn hay đi chậm hơn hay nhanh hơn người khác. So con số của ứng dụng với sổ ghi của mình vài lần, bạn sẽ biết nên cộng thêm bao nhiêu.

Chuyến đi xa: chia chặng và tính chỗ nghỉ

Với chuyến dài, chẳng hạn đi ô tô từ Huế ra Hà Nội hay từ Cần Thơ lên Lâm Đồng, cách làm vẫn là chia chặng. Mỗi chặng có quãng đường, tốc độ giả định riêng: đoạn trong thành phố, đoạn quốc lộ qua khu dân cư, đoạn cao tốc. Tính số giờ từng chặng, cộng lại, rồi cộng thêm thời gian nghỉ.

Nghỉ là khoản người ta hay quên nhất. Người lái nên nghỉ giữa chặng; mỗi lần dừng ăn uống, đổ xăng, vệ sinh dễ mất 20 đến 30 phút. Giả định chuyến 10 giờ lái có ba lần nghỉ, mỗi lần 30 phút, là bạn đã cộng thêm một tiếng rưỡi. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, số lần dừng thường nhiều hơn.

Khi chuyến đi dài, đừng cố bù giờ bằng cách chạy nhanh. Phép tính ở trên cho thấy tăng tốc trên đoạn thoáng chỉ đổi được ít phút, trong khi rủi ro tăng lên. Cách tiết kiệm thời gian hiệu quả hơn là chọn giờ xuất phát tránh cao điểm ở hai đầu thành phố.

Xe buýt, đi bộ, xe đạp: mỗi cách có khoản đứng yên riêng

Cách cộng từng khoản dùng được cho mọi phương tiện, chỉ khác ở chỗ khoản nào lớn. Bảng dưới liệt kê những khoản người ta hay quên với từng cách đi, để bạn khỏi bỏ sót khi ước.

Cách điKhoản hay bị quênCách ước nhanh
Xe buýtĐi bộ ra trạm, chờ xe, đi bộ từ trạm xuống đíchChờ xe trung bình khoảng một nửa khoảng cách giữa hai chuyến nếu bạn ra trạm ngẫu nhiên
Đi bộChờ qua đường, vòng qua chỗ không có vỉa hèCộng khoảng một phút cho mỗi lần qua đường lớn
Xe đạpDốc, gió ngược, dắt xe qua đoạn đôngĐoạn dốc tính tốc độ bằng khoảng một nửa
Xe máyLấy xe ở bãi gửi, đổ xăngCộng 3 đến 5 phút cho hai đầu chuyến đi
Xe công nghệChờ xe đến đón, tìm nhau ở điểm hẹnLấy thời gian chờ ứng dụng báo, cộng thêm vài phút

Ví dụ xe buýt: nếu tuyến có xe khoảng 20 phút một chuyến và bạn ra trạm mà không xem giờ, thời gian chờ trung bình khoảng 10 phút, có hôm gần 20 phút. Đi bộ ra trạm 8 phút, ngồi xe 25 phút, đi bộ xuống đích 5 phút, cộng chờ 10 phút được 48 phút, trong đó thời gian xe chạy chỉ khoảng một nửa. Nếu biết giờ xe chạy và ra trạm đúng lúc, bạn bớt được gần hết khoản chờ, và đó thường là cách rút ngắn chuyến đi rẻ nhất.

Câu hỏi thường gặp

Đi xe máy 10 km trong thành phố mất khoảng bao lâu?

Tuỳ đường, nhưng ước nhanh với tốc độ trung bình đã tính cả dừng khoảng 20 km/h thì mất khoảng 30 phút, cộng thêm vài phút gửi xe. Đường thoáng ít đèn có thể nhanh hơn; giờ cao điểm qua chỗ hay tắc thì lâu hơn đáng kể.

Đi bộ một kilômét mất bao nhiêu phút?

Đi bộ thường khoảng 4 đến 5 km/h, tức khoảng 12 đến 15 phút mỗi km. Người đi nhanh có thể dưới 12 phút, trẻ nhỏ hay người lớn tuổi thì lâu hơn. Tự đo một lần trên đoạn đường quen là biết con số của mình.

Vì sao mình tính đúng mà vẫn hay đến muộn?

Thường vì tính theo ngày đẹp hoặc theo trung bình, và quên các khoản đứng yên như đèn đỏ, gửi xe, đi bộ vào cửa. Hẹn giờ theo trung bình nghĩa là khoảng một nửa số ngày bạn sẽ đến muộn hơn dự định.

Đi 30 km/h, về 20 km/h thì tốc độ trung bình là bao nhiêu?

Trên cùng một quãng đường, tốc độ trung bình là 24 km/h chứ không phải 25. Lượt về chậm hơn nên chiếm nhiều thời gian hơn. Muốn tính đúng, đổi ra số phút mỗi km rồi cộng số phút lại.

Nên dự phòng bao nhiêu thời gian cho một cuộc hẹn quan trọng?

Dùng mốc ngày chậm của chính bạn thay vì trung bình: ghi lại khoảng mười chuyến, lấy chuyến chậm thứ hai làm giờ xuất phát. Nếu chưa có số liệu, cộng thêm khoảng một phần tư đến một phần ba thời gian ước lượng.

Con số thời gian trên ứng dụng bản đồ có tin được không?

Đó là tham khảo tốt vì dựa trên tình hình giao thông, nhưng nó không biết thời gian gửi xe, tìm cổng, đi bộ lên văn phòng của bạn. So vài lần với ghi chép của mình, bạn sẽ biết thường phải cộng thêm bao nhiêu phút.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138