CucDai.comCực Đại
Ước lượng trong đời thường

Một tháng ăn hết bao nhiêu kg gạo: ước cho gia đình từ số bát cơm mỗi bữa

Cân gạo trước khi nấu, đếm số bát xới ra để biết mỗi bát tốn bao nhiêu gạo, nhân số bát cả nhà mỗi ngày, trừ bữa ăn ngoài. Ví dụ một nhà bốn người ở Huế.

Vietnamese mother pouring raw rice from a sack into a large plastic container in a home kitchen, close side angle, morning light through a window

Cách ước sát nhất là đo chính nhà mình: cân gạo trước khi nấu, đếm số bát cơm xới ra, biết mỗi bát tốn bao nhiêu gam gạo, rồi nhân với số bát cả nhà ăn mỗi ngày và số ngày trong tháng. Ví dụ một nhà bốn người ăn khoảng 16 bát mỗi ngày, mỗi bát tốn khoảng 62,5 gam gạo thì hết khoảng 1 kg gạo mỗi ngày, khoảng 30 kg mỗi tháng.

Con số của nhà bạn có thể khác xa con số này vì bát to nhỏ khác nhau, có người ăn trưa ở cơ quan, có ngày ăn bún phở thay cơm. Vì vậy bài này không đưa ra "mức chuẩn" nào, mà chỉ cách đo trong một bữa, cách tính ra tháng, những khoản hay bị bỏ sót, và cách dùng con số đó để mua gạo vừa đủ, không để lâu.

Đo một lần: mỗi bát cơm tốn bao nhiêu gạo

Bước quan trọng nhất làm một lần là dùng được lâu. Chọn một bữa bình thường, nấu lượng gạo quen thuộc của nhà mình.

  1. Cân gạo trước khi vo. Nếu không có cân, dùng hộp hoặc lon quen dùng để đong rồi cân hộp đó một lần ở cửa hàng; về sau chỉ cần đếm số hộp.
  2. Nấu như mọi ngày, không đổi lượng nước, không đổi loại gạo.
  3. Xới bằng chính những chiếc bát nhà vẫn ăn, đầy như mọi khi, đếm số bát. Phần cơm cháy, cơm vét nồi tính thành phần bát tương ứng.
  4. Chia lượng gạo cho số bát. Ví dụ nấu 0,5 kg tức 500 gam gạo, xới được 8 bát, mỗi bát tốn 500 ÷ 8 = 62,5 gam gạo.
  5. Ghi con số này lại. Lần sau đổi loại gạo hay đổi bát thì đo lại, vì gạo khác nhau nở khác nhau.

Từ con số này suy ngược ra câu hỏi rất hay gặp: một kilôgam gạo nấu được mấy bát cơm? Với 62,5 gam mỗi bát thì 1.000 ÷ 62,5 = 16 bát. Nhà dùng bát nhỏ hoặc xới vơi có thể được nhiều hơn; nhà dùng bát to xới đầy được ít hơn. Đó là lý do đo chính nhà mình đáng tin hơn bất cứ con số chung nào.

Đếm số bát cả nhà ăn mỗi ngày

Tình huống giả định: chị Mai ở Huế, nhà bốn người, ăn cơm hai bữa trưa và tối, buổi sáng ăn bún hoặc bánh. Chị ghi số bát quen thuộc của từng người.

NgườiBữa trưaBữa tốiCả ngày
Chồng224
Chị Mai224
Con lớn lớp 9235
Con nhỏ lớp 2123
Cả nhà7916

Chị ghi theo bát thật của từng người trong một tuần bình thường, không theo ý nghĩ "chắc ai cũng ăn hai bát". Con lớn đang tuổi lớn ăn nhiều hơn bố mẹ ở bữa tối là chuyện rất hay gặp, và chính những chi tiết như thế làm con số cuối tháng lệch nếu đoán chung chung.

Mười sáu bát mỗi ngày, mỗi bát 62,5 gam gạo, là 16 × 62,5 = 1.000 gam, đúng 1 kg gạo mỗi ngày. Ba mươi ngày là khoảng 30 kg. Đây là con số khi cả nhà ăn đủ hai bữa ở nhà mọi ngày, tức là con số trần. Bước tiếp theo là trừ những bữa không ăn ở nhà và cộng những bữa có thêm người.

Trừ và cộng những bữa không giống ngày thường

Bữa trưa ở cơ quan, ở trường. Giả sử chồng chị Mai ăn trưa ở công ty khoảng 22 ngày mỗi tháng, mỗi bữa 2 bát. Trừ 22 × 2 = 44 bát, tức 44 × 62,5 = 2.750 gam, khoảng 2,75 kg.

Ngày ăn bún, phở, mì thay cơm. Nếu mỗi tuần có một bữa tối cả nhà ăn món khác, một tháng khoảng bốn bữa, mỗi bữa 9 bát, trừ 36 bát, khoảng 2,25 kg.

Khách, giỗ, họp mặt. Mỗi lần có khách ăn cơm, cộng số bát tương ứng. Bữa đông người ước riêng; đó là chuyện khác hẳn bữa cơm thường ngày.

Cơm thừa đổ đi, nấu cháo, làm cơm rang. Cơm thừa vẫn là gạo đã dùng. Nếu nhà hay nấu dư một bát mỗi bữa, cộng vào. Cháo dùng ít gạo hơn cơm cho cùng một bát nên tính riêng nếu nấu thường xuyên.

Người ăn kiêng hoặc tập thể thao. Nếu một người trong nhà đang bớt cơm hoặc ăn thêm, đếm theo thói quen hiện tại của người đó chứ không theo thói quen cũ. Đây là chuyện của từng người; phần ước lượng chỉ cần con số bát thật.

Tháng có kỳ nghỉ dài. Con nghỉ hè ở nhà ăn trưa, cả nhà về quê vài ngày: tháng đó tính lại từ đầu, đừng dùng con số tháng trước.

Ráp lại thành một khoảng cho cả tháng

Với nhà chị Mai: con số trần 30 kg, trừ bữa trưa ở công ty khoảng 2,75 kg, trừ bốn bữa tối ăn món khác khoảng 2,25 kg, còn khoảng 25 kg. Cộng thêm cho khách và cơm dư, giả định khoảng 1 đến 2 kg, được khoảng 26 đến 27 kg mỗi tháng.

Chị không ghi "26,5 kg" vì con số đó giả vờ chính xác hơn mức nó có. Chị ghi "khoảng 25 đến 28 kg", và dùng mốc trên của khoảng để mua, mốc dưới để biết lúc nào nên kiểm lại thùng gạo. Nếu cuối tháng còn dư nhiều hơn vài kg, lần sau mua bớt; nếu hết trước ngày 25, xem lại bước đếm số bát.

Nếu muốn khoảng rộng hơn cho chắc, hãy hỏi hai câu: tháng ăn nhiều nhất trong năm của nhà mình là tháng nào, và tháng đó nhiều hơn bình thường khoảng bao nhiêu bữa? Tháng Tết có khách, tháng hè con ở nhà ăn trưa, có thể cộng thêm vài kg so với tháng thường. Biết trước điều này thì không bị hết gạo đúng lúc bận nhất.

Một cách kiểm khác không cần tính: ghi ngày đổ một bao gạo vào thùng và ngày thùng hết. Bao 10 kg dùng hết trong 12 ngày thì mỗi ngày khoảng 0,83 kg, một tháng khoảng 25 kg. Hai cách cho kết quả gần nhau là dấu hiệu ước lượng của bạn đáng tin. Lệch nhau nhiều thì một trong hai đang có khoản bị quên.

Dùng con số để mua gạo cho hợp lý

Biết nhà dùng khoảng 25 đến 28 kg một tháng thì việc chọn mua theo bao nào trở nên dễ. Gạo để lâu trong nhà ẩm dễ có mọt và mất mùi thơm, nhất là mùa mưa ở miền Trung. Vì vậy nhiều nhà chọn mua lượng đủ dùng khoảng hai đến ba tuần, chứ không mua một lần cho hai ba tháng dù giá bao lớn có thể rẻ hơn tính theo kg.

Nếu mua bao 10 kg, nhà chị Mai dùng mỗi bao khoảng 11 đến 12 ngày, một tháng khoảng ba bao. Nếu mua bao 25 kg thì gần đủ cả tháng, nhưng nửa cuối bao sẽ nằm trong thùng ba bốn tuần. Chọn thế nào là chuyện của từng nhà; con số ước lượng chỉ giúp bạn biết mỗi lựa chọn có nghĩa là gạo nằm trong nhà bao lâu.

Con số này cũng giúp khi đi chợ hộ người khác, khi gửi gạo cho con đi học xa, hay khi chuẩn bị cho mùa bão cần dự trữ vài ngày. Biết một ngày nhà dùng khoảng 1 kg thì dự trữ cho năm ngày là khoảng 5 kg, không cần đoán. Với người sống một mình hay hai vợ chồng trẻ, phép tính giống hệt, chỉ là con số nhỏ hơn nhiều, và khi đó một bao lớn có thể nằm trong nhà cả tháng.

Những chỗ hay ước sai và cách tự kiểm

Phần lớn sai lệch đến từ việc dùng con số của người khác hoặc quên rằng thói quen ăn thay đổi theo thời gian. Soát nhanh vài điều.

  • Dùng con số "mỗi người ăn bao nhiêu gạo một tháng" nghe được ở đâu đó. Con số chung không biết bát nhà bạn to hay nhỏ, con bạn ăn khoẻ hay ăn ít.
  • Quên rằng trẻ lớn lên ăn nhiều hơn. Con số đo năm ngoái có thể đã thấp so với bây giờ khi con vào cấp ba.
  • Đo trong một bữa đặc biệt, có món ngon nên ai cũng ăn thêm. Hãy đo bữa thường.
  • Đổi loại gạo mà không đo lại. Gạo dẻo, gạo khô, gạo mới, gạo cũ nở khác nhau, cùng một lượng gạo có thể ra số bát khác nhau.
  • Ghi một con số thay vì một khoảng. Một khoảng như 25 đến 28 kg vừa trung thực hơn vừa dễ dùng hơn khi mua.

Câu tự hỏi để kiểm: chia con số cả tháng cho số người và số ngày, mỗi người mỗi ngày ra bao nhiêu gam gạo? Nếu ra một con số khiến bạn ngạc nhiên, chẳng hạn gấp đôi lượng bạn hình dung mình ăn, hãy đếm lại số bát. Phép chia ngược này mất mười giây và bắt được phần lớn lỗi nhân nhầm.

Cùng một cách cho nước mắm, dầu ăn, bình gas

Phương pháp ghi ngày bắt đầu và ngày hết dùng được cho hầu hết thứ tiêu hao đều đặn trong bếp. Dán một mẩu băng dính lên chai dầu ăn, ghi ngày mở nắp. Khi hết, đếm số ngày. Chai 1 lít dùng hết trong khoảng 20 ngày nghĩa là nhà bạn dùng khoảng 50 ml dầu mỗi ngày, một tháng khoảng một chai rưỡi. Con số này không nói bạn dùng nhiều hay ít, nó chỉ giúp mua cho đủ.

Bình gas là trường hợp đáng làm nhất, vì hết gas giữa bữa nấu rất phiền. Ghi ngày lắp bình mới; khi bình hết, bạn biết một bình dùng được bao nhiêu ngày với cách nấu của nhà mình. Nếu một bình thường dùng khoảng 40 ngày, đến ngày thứ 35 bạn đã biết nên gọi bình mới, không cần lắc bình đoán còn nhiều hay ít.

Điều kiện để cách này đúng là thói quen dùng không đổi nhiều. Tháng có Tết, tháng có khách ở lâu, tháng nấu nhiều món chiên sẽ khác. Ghi chú thêm một dòng về tháng đặc biệt bên cạnh ngày, để lần sau nhìn vào biết con số đó có dùng được hay không. Sau vài lần, bạn có một bảng nhỏ về nhịp tiêu dùng của nhà mình, chính xác hơn bất kỳ lời khuyên chung nào.

Câu hỏi thường gặp

Gia đình bốn người ăn khoảng bao nhiêu kg gạo một tháng?

Không có con số chung đúng cho mọi nhà. Ví dụ một nhà bốn người ăn khoảng 16 bát mỗi ngày, mỗi bát tốn khoảng 62,5 gam gạo thì hết khoảng 30 kg nếu ăn đủ hai bữa ở nhà mọi ngày, trừ bữa ăn ngoài còn khoảng 25 đến 28 kg.

Một kilôgam gạo nấu được mấy bát cơm?

Tuỳ cỡ bát, cách xới và loại gạo. Ví dụ nấu 500 gam gạo xới được 8 bát thì 1 kg gạo được khoảng 16 bát. Cách chắc nhất là cân gạo một lần trước khi nấu rồi đếm số bát xới ra bằng chính bát nhà mình.

Không có cân thì đo lượng gạo thế nào?

Dùng một hộp hoặc lon đong gạo quen thuộc, mang cân hộp đầy gạo một lần ở cửa hàng hay nhà hàng xóm. Từ đó chỉ cần đếm số hộp mỗi lần nấu là biết lượng gạo khá chính xác.

Nên mua gạo theo tháng hay theo tuần?

Tuỳ chỗ cất và thời tiết. Gạo để lâu nơi ẩm dễ có mọt và mất mùi, nên nhiều nhà mua đủ dùng hai đến ba tuần. Biết nhà dùng khoảng bao nhiêu kg mỗi ngày giúp bạn tính bao gạo sẽ nằm trong nhà bao lâu.

Vì sao ước lượng của mình lệch nhiều so với thực tế cuối tháng?

Thường do quên trừ bữa trưa ăn ở cơ quan, ngày ăn bún phở, hoặc quên cộng khách và cơm dư. Cũng có thể do đổi loại gạo hay đổi bát mà không đo lại số gam gạo cho mỗi bát.

Có cách nào kiểm nhanh mà không phải đếm bát không?

Có. Ghi ngày đổ một bao gạo vào thùng và ngày thùng hết, lấy số kg chia số ngày là ra lượng dùng mỗi ngày, nhân 30 là ra tháng. Kết quả nên gần với cách đếm bát; lệch nhiều thì có khoản bị bỏ sót.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138